Κώστας Σαμαράς
Η φιλοσοφία πίσω από τον 21χρονο που αρνείται να εργαστεί επειδή γεννήθηκε χωρίς τη συγκατάθεσή του
Μια δήλωση ενός 21χρονου ήταν αρκετή για να βάλει «φωτιά» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανοίγοντας μια απρόσμενα βαθιά συζήτηση για την ηθική της ύπαρξης, την προσωπική ευθύνη και το σύγχρονο μοντέλο εργασίας. Ο νεαρός υποστηρίζει σθεναρά ότι αρνείται να εργαστεί, προβάλλοντας ένα επιχείρημα που πολλοί βρίσκουν παραλογο, αλλά άλλοι θεωρούν ανησυχητικά λογικό: γεννήθηκε χωρίς τη συγκατάθεσή του.
Το επιχείρημα της «μη συναίνεσης»
Η συλλογιστική του 21χρονου είναι απλή αλλά προκλητική. Ισχυρίζεται πως, εφόσον δεν επέλεξε ποτέ να έρθει στον κόσμο, οι γονείς του φέρουν την αποκλειστική ευθύνη για την οικονομική του στήριξη εφ’ όρου ζωής. Σύμφωνα με τον ίδιο, το να αναγκάζεται κανείς να εργάζεται για να συντηρήσει μια ζωή την οποία δεν ζήτησε ποτέ, αποτελεί μια θεμελιώδη αδικία. Η ευθύνη, υποστηρίζει, βαραίνει εκείνους που πήραν την απόφαση να τον φέρουν στον κόσμο χωρίς να τον ρωτήσουν.
Η δήλωσή του, η οποία συγκέντρωσε εκατομμύρια αντιδράσεις, δίχασε την κοινή γνώμη, δημιουργώντας δύο στρατόπεδα. Από την μία, οι επικριτές χαρακτηρίζουν τον νεαρό ως το απόλυτο σύμβολο μιας «κακομαθημένης» γενιάς (entitlement culture). Υποστηρίζουν ότι η προσωπική ευθύνη ξεκινά αυτόματα με την ενηλικίωση και ότι οι συνθήκες της γέννησης δεν αποτελούν δικαιολογία για την αποχή από τις κοινωνικές υποχρεώσεις.
Από την άλλη, οι υποστηρικτές βλέπουν στα λόγια του μια σκληρή κριτική απέναντι στη σύγχρονη κουλτούρα της εργασίας και τις αφόρητες πιέσεις που ασκούνται σε άτομα που δεν είχαν ποτέ λόγο για την ίδια τους την ύπαρξη.
Η φιλοσοφία του Αντιναταλισμού
Αυτό που ξεκίνησε ως μια viral ανάρτηση, γρήγορα συνδέθηκε με βαθύτερα φιλοσοφικά ρεύματα, όπως ο Αντιναταλισμός (antinatalism). Πρόκειται για μια φιλοσοφική θέση που αποδίδει αρνητική αξία στη γέννηση και αμφισβητεί την ηθική της αναπαραγωγής, θεωρώντας ότι η ζωή συνεπάγεται αναπόφευκτα ταλαιπωρία.
Το κεντρικό επιχείρημα βασίζεται στην έννοια της ηθικής ασυμμετρίας, όπου η απουσία του πόνου θεωρείται πάντα καλή, ακόμη και αν δεν υπάρχει κάποιος για να τη βιώσει, ενώ η απουσία της χαράς δεν θεωρείται κακή παρά μόνο αν υπάρχει ένα ον που τη στερείται. Ένας από τους πιο ισχυρούς πυλώνες του κινήματος είναι το ζήτημα της συναίνεσης. Οι υποστηρικτές του θεωρούν ότι η αναπαραγωγή είναι μια πράξη επιβολής, καθώς το ον που έρχεται στον κόσμο δεν έχει τη δυνατότητα να επιλέξει αν επιθυμεί να συμμετάσχει στη ζωή.
Όταν αυτή η ύπαρξη συνοδεύεται από την ανάγκη για διαρκή αγώνα επιβίωσης, η έλλειψη συγκατάθεσης μετατρέπεται σε ένα δυσβάσταχτο υπαρξιακό βάρος. Στη σύγχρονη εποχή, ο αντιναταλισμός συνδέεται όλο και περισσότερο με την οικολογική συνείδηση και την οικονομική ανασφάλεια, με πολλούς να θεωρούν τη δημιουργία ζωής σε έναν κόσμο κλιματικής κρίσης και εργασιακής εκμετάλλευσης ως μια εγωιστική πράξη. Παρά τις επικρίσεις, το κίνημα πηγάζει από μια ακραία μορφή ενσυναίσθησης, στοχεύοντας στην πρόληψη του πόνου πριν αυτός καν δημιουργηθεί.
