Κώστας Σαμαράς
Φαίνεται πως έχει σημάνει παγκόσμιος συναγερμός με τους επιστήμονες να φοβούνται πως ο χανταϊός ίσως να είναι η αφορμή να ξεσπάσει νέα πανδημία. Αναλυτικά τί είναι αυτός ο ιός, πώς προκαλείται και πώς μεταδίδεται, ποιες είναι οι περιοχές που κινδυνεύουν περισσότερο, ποια είναι τα συμπτώματα που πρέπει να προσέξουμε αλλά και πώς μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε.
Τί είναι ο χανταϊός;
Όλα ξεκίνησαν από ένα πρόσφατο θανατηφόρο ξέσπασμα χανταϊού σε κρουαζιερόπλοιο στον Ατλαντικό. Εκεί φαίνεται πως βρίσκεται η κορυφή του παγόβουνου, αφού μία νέα δυσοίωνη επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature κρούει τον κώδωνα του κινδύνου σχετικά με την υπερθέρμανση του πλανήτη και πώς αυτή, αναδιαμορφώνει τον χάρτη μεταδοτικών ασθενειών. Έτσι, φέρνει εκατομμύρια ανθρώπους αντιμέτωπους με σπάνιους και φονικούς ιούς.
Η τραγωδία στο κρουαζιερόπλοιο από όπου ξεκίνησαν όλα
Πιο συγκεκριμένα, η παγκόσμια κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα την κρίση στο ολλανδικό κρουαζιερόπλοιο MV Hondius, το οποίο παραμένει ακινητοποιημένο στα ανοικτά του Πράσινου Ακρωτηρίου. Τρεις επιβάτες (ένα ζευγάρι Ολλανδών και ένας Γερμανός) έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους. Μάλιστα, πολλοί πιστεύουν ότι ο ιός εισέβαλε στο πλοίο κατά τη διάρκεια στάσης στην Αργεντινή, είτε μέσω μολυσμένων επιβατών είτε μέσω τρωκτικών που «τρύπωσαν» στις αποσκευές ή τις προμήθειες.
Έτσι, οι ερευνητές του UC Davis προειδοποιούν ότι τέτοια περιστατικά θα γίνουν η νέα κανονικότητα. Η άνοδος της θερμοκρασίας και οι αλλαγές στις βροχοπτώσεις αναγκάζουν τα τρωκτικά -τους φυσικούς ξενιστές ιών όπως οι αρεναϊοί- να μεταναστεύσουν σε νέες περιοχές.
Πώς μεταδίδονται αυτοί οι ιοί;
Αντίθετα με τη γρίπη, ο χανταϊός και οι αρεναϊοί σπάνια μεταδίδονται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η μόλυνση συμβαίνει συνήθως μέσω:
Επαφής με εκκρίσεις τρωκτικών (ούρα, κόπρανα, σάλιο).
Εισπνοής σκόνης που περιέχει μολυσμένα σωματίδια.
Κατανάλωσης μολυσμένης τροφής.
Γιατί έχει σημάνει παγκόσμιος συναγερμός;
Η καταστροφή των δασών και η επέκταση των πόλεων φέρνουν τον άνθρωπο όλο και πιο κοντά στους βιότοπους των τρωκτικών. «Καθώς η κλιματική αλλαγή επιταχύνεται, ο κίνδυνος “ταξιδεύει” μαζί με τα τρωκτικά», σημειώνει ο δρ. Πρανάβ Κουλκάρνι, επικεφαλής της μελέτης.
Το περιστατικό στο MV Hondius αποτελεί μια σκληρή υπενθύμιση ότι οι ιοί αυτοί μπορούν πλέον να «επιβιβαστούν» σε πλοία και αεροπλάνα, μετατρέποντας τοπικές απειλές σε διεθνή ζητήματα δημόσιας υγείας.
Τι είναι ο χανταϊός
Ο ιός χανταβίρους είναι ένας τύπος ιού που μεταφέρεται από τρωκτικά και μεταδίδεται κυρίως στον άνθρωπο μέσω της εισπνοής αερομεταφερόμενων σωματιδίων που προέρχονται από αποξηραμένα περιττώματα τρωκτικών.
Σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC), οι μολύνσεις συμβαίνουν συνήθως όταν ο ιός μεταφέρεται μέσω του αέρα από τα ούρα, τα περιττώματα ή το σάλιο ενός τρωκτικού. Αν και σπανίως, μπορεί επίσης να μεταδοθεί μέσω δαγκωμάτων ή γρατσουνιών από τρωκτικά.
Ποια είναι τα συμπτώματα
Μια λοίμωξη μπορεί να εξελιχθεί ραγδαία και να καταστεί απειλητική για τη ζωή. Οι ειδικοί αναφέρουν ότι μπορεί να ξεκινήσει με συμπτώματα όπως
πυρετός,
ρίγη,
μυϊκοί πόνοι
και, ενδεχομένως, πονοκέφαλος.
«Στα αρχικά στάδια της νόσου, μπορεί πραγματικά να μην είναι δυνατό να διακρίνει κανείς τη διαφορά μεταξύ του χανταϊού και της γρίπης», εξηγεί η δρ Σόνια Μπαρτολόμε του Ιατρικού Κέντρου UT Southwestern στο Ντάλας.
Τα συμπτώματα του πνευμονικού συνδρόμου (HPS) εμφανίζονται συνήθως μία έως οκτώ εβδομάδες μετά την επαφή με μολυσμένο τρωκτικό. Καθώς η λοίμωξη εξελίσσεται, οι ασθενείς ενδέχεται να αισθανθούν σφίξιμο στο στήθος, καθώς οι πνεύμονες γεμίζουν με υγρό. Το άλλο σύνδρομο που προκαλείται από τον χανταϊό –αιμορραγικός πυρετός με νεφρικό σύνδρομο (HFRS)– συνήθως αναπτύσσεται εντός μίας ή δύο εβδομάδων μετά την έκθεση.
Τα ποσοστά θνησιμότητας ποικίλλουν ανάλογα με τον χανταϊό που προκαλεί τη νόσο. Σύμφωνα με τα CDC, το ποσοστό θνησιμότητας στο πνευμονικό σύνδρομο ανέρχεται σε περίπου 38%, ενώ για τον αιμορραγικό πυρετό με νεφρικό σύνδρομο κυμαίνεται από 1% έως 15% των ασθενών.
Πόσα τα κρούσματα παγκοσμίως;
Σύμφωνα με έκθεση των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας, κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 150.000 περιπτώσεις HFRS παγκοσμίως, κυρίως στην Ευρώπη και την Ασία. Πάνω από το ήμισυ των κρουσμάτων εμφανίζεται συνήθως στην Κίνα.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία από τις ΗΠΑ δείχνουν ότι από το 1993, όταν ξεκίνησε η παρακολούθηση του χανταϊού, έως το 2023, επιβεβαιώθηκαν 890 κρούσματα στη χώρα. Ωστόσο, ο ιός Seoul, ένα από τα κύρια στελέχη του χανταϊού που μεταφέρεται από τους αρουραίους της Νορβηγίας (γνωστούς και ως καφέ αρουραίους), απαντάται παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Πώς αντιμετωπίζεται;
Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία για τις λοιμώξεις από τον χανταϊό. Το CDC συνιστά υποστηρικτική φροντίδα για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει οξυγονοθεραπεία, μηχανική αναπνοή, αντιϊικά φάρμακα, ακόμη και αιμοκάθαρση.
Οι ασθενείς με σοβαρά συμπτώματα ενδέχεται να χρειαστεί να νοσηλευτούν σε μονάδες εντατικής θεραπείας. Σε σοβαρές περιπτώσεις, ορισμένοι ενδέχεται να χρειαστεί να διασωληνωθούν. Συνιστάται επίσης αποφυγή επαφής με τρωκτικά στο σπίτι ή στον χώρο εργασίας, προκειμένου να μειωθεί η έκθεση στον ιό, καθώς και σφράγιση των σημείων εισόδου σε υπόγεια ή σοφίτες από όπου τα τρωκτικά ενδέχεται να εισέλθουν στα σπίτια.
