Κώστας Σαμαράς
Κίνδυνος μέσα στο αυτοκίνητο: Πώς προκαλείται δηλητηρίαση από μονοξείδιο άνθρακα – Το λάθος που κάνουν πολλοί το καλοκαίρι
Η τραγική είδηση του θανάτου ενός 28χρονου και μιας 27χρονης μέσα σε αυτοκίνητο, σε κλειστό γκαράζ πολυκατοικίας στον Πειραιά, επαναφέρει στο προσκήνιο έναν ιδιαίτερα σοβαρό αλλά συχνά υποτιμημένο κίνδυνο: τη δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα.
Οι δύο νέοι εντοπίστηκαν χωρίς τις αισθήσεις τους το πρωί της Τρίτης 14 Ιουλίου από τον πατέρα του 28χρονου. Το όχημα βρέθηκε με τον κινητήρα και τον κλιματισμό σε λειτουργία, ενώ οι πρώτες πληροφορίες ανέφεραν ότι δεν υπήρχαν εμφανή τραύματα που να παραπέμπουν σε εγκληματική ενέργεια. Το πιθανότερο σενάριο που εξετάζεται είναι ο θάνατός τους να προήλθε από την εισπνοή καυσαερίων.
Δεν φταίει το air condition
Μια σημαντική διευκρίνιση είναι ότι ο κλιματισμός του αυτοκινήτου δεν παράγει από μόνος του μονοξείδιο του άνθρακα. Ο κίνδυνος δημιουργείται όταν ο κινητήρας λειτουργεί και παράγει καυσαέρια, τα οποία δεν μπορούν να διαφύγουν από έναν κλειστό ή ανεπαρκώς αεριζόμενο χώρο. Το σύστημα εξαερισμού ή κλιματισμού μπορεί, ανάλογα με τις συνθήκες και την κατάσταση του οχήματος, να διευκολύνει την είσοδο μολυσμένου αέρα στην καμπίνα. Έτσι, οι επιβάτες μπορεί να εισπνέουν μονοξείδιο χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι βρίσκονται σε κίνδυνο.
Το αμερικανικό CDC προειδοποιεί ότι ένα αυτοκίνητο δεν πρέπει να μένει ποτέ σε λειτουργία μέσα σε γκαράζ που συνδέεται με κατοικία, ακόμη και αν η πόρτα του γκαράζ είναι ανοιχτή. Παράλληλα, συστήνει τον ετήσιο έλεγχο του συστήματος εξάτμισης, επειδή ακόμη και μια μικρή διαρροή μπορεί να οδηγήσει σε συσσώρευση μονοξειδίου στο εσωτερικό του οχήματος.
Τι είναι το μονοξείδιο του άνθρακα
Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι ένα δηλητηριώδες αέριο που παράγεται από την ατελή καύση καυσίμων, όπως η βενζίνη, το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το ξύλο. Θεωρείται ιδιαίτερα επικίνδυνο επειδή δεν έχει χρώμα, οσμή ή γεύση. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να το δει ή να το μυρίσει, γι’ αυτό και συχνά χαρακτηρίζεται «σιωπηλός δολοφόνος». Όταν εισπνέεται, προσδένεται στην αιμοσφαιρίνη του αίματος πολύ ισχυρότερα από το οξυγόνο. Έτσι εμποδίζει τη μεταφορά οξυγόνου προς τον εγκέφαλο, την καρδιά και τα υπόλοιπα ζωτικά όργανα. Όσο αυξάνεται η συγκέντρωση του αερίου και η διάρκεια της έκθεσης, τόσο σοβαρότερη γίνεται η δηλητηρίαση.
Τα πρώτα σημάδια μπορεί να μοιάζουν με ίωση, κόπωση ή ακόμη και μέθη. Συχνά περιλαμβάνουν:
- πονοκέφαλο,
- ζάλη και αστάθεια,
- ναυτία ή εμετό,
- έντονη αδυναμία,
- υπνηλία,
- δυσκολία συγκέντρωσης,
- σύγχυση.
Σε σοβαρότερη έκθεση μπορεί να εμφανιστούν δύσπνοια, πόνος στο στήθος, απώλεια συντονισμού, λιποθυμία, σπασμοί, κώμα και καρδιακή ανακοπή. Το NHS επισημαίνει ότι όποιος υποψιάζεται δηλητηρίαση από μονοξείδιο πρέπει να βγει αμέσως σε καθαρό αέρα, να σταματήσει –μόνο εφόσον αυτό μπορεί να γίνει με ασφάλεια– τη λειτουργία της πιθανής πηγής και να ζητήσει άμεσα ιατρική βοήθεια. Δεν πρέπει να επιστρέψει στον χώρο πριν δοθεί σχετική άδεια από ειδικούς.
Γιατί τα θύματα μπορεί να μην αντιδράσουν
Η δηλητηρίαση από μονοξείδιο μπορεί να εξελιχθεί χωρίς ο άνθρωπος να καταλάβει πόσο σοβαρή είναι η κατάστασή του. Αρχικά μπορεί να αισθανθεί έναν ελαφρύ πονοκέφαλο ή υπνηλία. Καθώς όμως μειώνεται το οξυγόνο που φτάνει στον εγκέφαλο, επηρεάζεται η κρίση και η ικανότητα αντίδρασης. Το άτομο μπορεί να μην έχει πλέον τη διαύγεια ή τη σωματική δύναμη να ανοίξει την πόρτα, να σβήσει τον κινητήρα ή να καλέσει βοήθεια. Αν οι επιβάτες κοιμηθούν ή χάσουν τις αισθήσεις τους, η έκθεση συνεχίζεται και η κατάσταση μπορεί να γίνει θανατηφόρα μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, ανάλογα με τη συγκέντρωση του αερίου.
Τι πρέπει να κάνετε το καλοκαίρι
Κατά τους θερινούς μήνες αρκετοί οδηγοί αφήνουν το αυτοκίνητο σε λειτουργία για να χρησιμοποιήσουν τον κλιματισμό, περιμένοντας κάποιον ή προσπαθώντας να ξεκουραστούν από τη ζέστη. Σε ανοιχτό χώρο ο κίνδυνος συσσώρευσης καυσαερίων είναι πολύ μικρότερος, όμως σε γκαράζ, υπόγεια ή κλειστά πάρκινγκ η πρακτική αυτή μπορεί να αποβεί μοιραία. Δεν πρέπει ποτέ να:
- παραμένετε σε αυτοκίνητο με αναμμένο κινητήρα μέσα σε κλειστό γκαράζ,
- κοιμάστε σε σταθμευμένο όχημα με τη μηχανή σε λειτουργία,
- θεωρείτε ότι ένα μισάνοιχτο παράθυρο ή μια ανοιχτή πόρτα γκαράζ εξαλείφει τον κίνδυνο,
- αγνοείτε συμπτώματα όπως ξαφνικός πονοκέφαλος, ζάλη και ναυτία όταν βρίσκεστε σε χώρο με αναμμένο κινητήρα.
Πριν χρησιμοποιήσετε τον κλιματισμό, βγάλτε πρώτα το αυτοκίνητο σε πλήρως ανοιχτό και καλά αεριζόμενο χώρο. Αν χρειάζεται να περιμένετε μέσα στο όχημα, σβήστε τον κινητήρα ή σταθμεύστε σε σημείο όπου τα καυσαέρια δεν μπορούν να εγκλωβιστούν. Το σύστημα εξάτμισης πρέπει να ελέγχεται τακτικά από μηχανικό, ιδιαίτερα πριν από μεγάλα καλοκαιρινά ταξίδια. Διαρροές, σκουριά ή φθορές στην εξάτμιση μπορούν να επιτρέψουν στα καυσαέρια να περάσουν στην καμπίνα. Προσοχή χρειάζεται και όταν η εξάτμιση φράσσεται από κάποιο εμπόδιο. Σε κάθε περίπτωση όπου οι επιβάτες αισθανθούν ταυτόχρονα πονοκέφαλο, ζάλη ή ναυτία, πρέπει να ανοίξουν τα παράθυρα, να σταματήσουν με ασφάλεια, να βγουν αμέσως από το όχημα και να ζητήσουν βοήθεια.
