Κώστας Σαμαράς
Γιατί τρώμε ψάρι στις 6 Αυγούστου ενώ βρισκόμαστε στη νηστεία του Δεκαπενταύγουστου – Η σημαντική εξαίρεση που λίγοι γνωρίζουν
Η περίοδος της νηστείας του Δεκαπενταύγουστου θεωρείται μία από τις πιο αυστηρές της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Από την 1η έως και τη 14η Αυγούστου, οι πιστοί απέχουν από το κρέας, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά, ενώ σε αρκετές ημέρες η νηστεία προβλέπει ακόμη και αποχή από το λάδι. Ωστόσο, υπάρχει μία σημαντική εξαίρεση που ξεχωρίζει μέσα σε αυτή τη νηστευτική περίοδο.
Στις 6 Αυγούστου, ημέρα κατά την οποία η Εκκλησία εορτάζει τη Μεταμόρφωση του Σωτήρος, επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού, παρά το γεγονός ότι η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες δεσποτικές εορτές της Ορθοδοξίας, γεγονός που οδηγεί στην άρση της αυστηρής νηστείας για τη συγκεκριμένη ημέρα.
Τι προβλέπει η νηστεία του Δεκαπενταύγουστου
Η νηστεία της Παναγίας ξεκινά κάθε χρόνο την 1η Αυγούστου και ολοκληρώνεται στις 14 Αυγούστου, μία ημέρα πριν από την εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στις 15 Αυγούστου.
Κατά τη διάρκειά της, οι πιστοί απέχουν από τροφές ζωικής προέλευσης, ενώ ανάλογα με το τυπικό της Εκκλησίας υπάρχουν ημέρες αυστηρότερης νηστείας. Η μοναδική μεγάλη εξαίρεση είναι η 6η Αυγούστου, όταν επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού προς τιμήν της μεγάλης εορτής της Μεταμόρφωσης.
Η σημασία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος
Η εορτή της Μεταμόρφωσης αναφέρεται στο γεγονός κατά το οποίο ο Ιησούς Χριστός μεταμορφώθηκε μπροστά στους μαθητές Του, Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη, στο όρος Θαβώρ.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, το πρόσωπό Του έλαμψε σαν τον ήλιο και τα ενδύματά Του έγιναν εκτυφλωτικά λευκά. Δίπλα Του εμφανίστηκαν οι προφήτες Μωυσής και Ηλίας, ενώ μία φωτεινή νεφέλη κάλυψε το σημείο και ακούστηκε η φωνή του Θεού: «Αυτός είναι ο Υιός μου ο αγαπητός· αυτόν να ακούτε».
Το γεγονός αυτό αποτελεί μία από τις κορυφαίες στιγμές της Καινής Διαθήκης, καθώς φανερώνει τη θεία φύση του Χριστού στους μαθητές Του.
Γιατί επιτρέπεται το ψάρι
Η Εκκλησία θεωρεί τη Μεταμόρφωση μία από τις μεγαλύτερες δεσποτικές εορτές του εκκλησιαστικού έτους. Για τον λόγο αυτό, η αυστηρότητα της νηστείας χαλαρώνει και επιτρέπεται η κατανάλωση ψαριού, ακόμη κι αν η ημέρα συμπίπτει μέσα στη νηστεία του Δεκαπενταύγουστου.
Πρόκειται για μια παράδοση που τηρείται εδώ και αιώνες και αποτελεί μία από τις λίγες εξαιρέσεις του συγκεκριμένου νηστευτικού κύκλου.
Η Μεταμόρφωση αναφέρεται στο γεγονός κατά το οποίο ο Ιησούς Χριστός μεταμορφώθηκε στο όρος Θαβώρ μπροστά στους μαθητές Του Πέτρο, Ιάκωβο και Ιωάννη, αποκαλύπτοντας τη θεία δόξα Του. Εξαιτίας της ιδιαίτερης σημασίας αυτής της εορτής, η Εκκλησία επιτρέπει την κατανάλωση ψαριού, όπως συμβαίνει και σε ορισμένες άλλες μεγάλες εορτές που συμπίπτουν με περιόδους νηστείας.
Το έθιμο με τα σταφύλια
Η γιορτή της Μεταμόρφωσης συνδέεται και με ένα όμορφο ελληνικό έθιμο που διατηρείται σε πολλές περιοχές της χώρας.
Οι πιστοί προσφέρουν τα πρώτα σταφύλια της χρονιάς στους ναούς, όπου ευλογούνται μετά τη Θεία Λειτουργία. Το έθιμο συνδέεται με την έναρξη του τρύγου και αποτελεί συμβολική έκφραση ευγνωμοσύνης προς τον Θεό για τους καρπούς της γης.
Η ευλογία των σταφυλιών αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του εορτασμού σε πολλές ενορίες και συνεχίζει να τηρείται μέχρι σήμερα, διατηρώντας ζωντανή μια παράδοση αιώνων.
