Πέγκυ Σκουλού
Μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση στην Ολλανδία επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση γύρω από τον υποβοηθούμενο τερματισμό της ζωής ανήλικων ασθενών. Παιδί ηλικίας σχεδόν δύο ετών υποβλήθηκε σε διαδικασία τερματισμού της ζωής του, στην πρώτη γνωστή περίπτωση εφαρμογής του νεότερου ολλανδικού πλαισίου σε παιδί κάτω των 12 ετών. Η υπόθεση δημοσιοποιήθηκε μέσα από έκθεση της αρμόδιας επιτροπής, η οποία εξέτασε τόσο την κατάσταση του παιδιού όσο και τις ενέργειες του γιατρού που ανέλαβε τη διαδικασία.
Η βαριά κατάσταση του παιδιού και οι διαφορετικές ιατρικές εκτιμήσεις
Το παιδί ήταν σχεδόν 24 μηνών όταν πέθανε και, σύμφωνα με την έκθεση, είχε έρθει στον κόσμο εξαιρετικά πρόωρα, στην 26η εβδομάδα της κύησης. Από την αρχή της ζωής του αντιμετώπιζε πολλαπλά και σοβαρά προβλήματα υγείας, με την καθημερινότητά του να χαρακτηρίζεται από σημαντικές ιατρικές δυσκολίες. Μεταξύ άλλων, είχε διαγνωστεί με εγκεφαλική παράλυση και σοβαρή διαταραχή της όρασης. Παρουσίαζε επίσης επιληπτικές κρίσεις οι οποίες, σύμφωνα με την έκθεση, δεν ανταποκρίνονταν αποτελεσματικά στη φαρμακευτική αγωγή.
Παράλληλα, η συσσώρευση βλέννας στους πνεύμονές του προκαλούσε σοβαρές δυσκολίες στην αναπνοή. Γιατροί και γονείς βρίσκονταν αντιμέτωποι με το ερώτημα εάν υπήρχε κάποια θεραπευτική παρέμβαση που θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστική βελτίωση ή ανακούφιση. Η απόφαση για τον τερματισμό της ζωής του δεν ελήφθη χωρίς προηγούμενες διαφωνίες μεταξύ των γιατρών που εξέτασαν την περίπτωση. Όπως αναφέρεται, ο θεράπων γιατρός ζήτησε επιπλέον γνώμες από ανεξάρτητους ειδικούς, προκειμένου να αξιολογηθεί εάν πληρούνταν οι ιδιαίτερα αυστηρές προϋποθέσεις που προβλέπονται για τέτοιες περιπτώσεις.
Η πρώτη ιατρική εκτίμηση δεν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το παιδί βρισκόταν σε «συνεχή ανυπόφορη ταλαιπωρία». Οι γιατροί αναγνώριζαν τη βαρύτητα της κατάστασής του και την έντονη δυσφορία που προκαλούσαν οι επιληπτικές κρίσεις, έκριναν όμως ότι αυτές δεν ήταν συνεχείς. Παράλληλα, θεωρούσαν ότι δεν είχαν εξαντληθεί όλες οι διαθέσιμες επιλογές. Μεταξύ των λύσεων που εξετάζονταν ήταν η παρηγορική φροντίδα αλλά και διαφορετικές φαρμακευτικές παρεμβάσεις, με στόχο τον καλύτερο έλεγχο των συμπτωμάτων. Ακολούθησε, ωστόσο, νέα αξιολόγηση από άλλον γιατρό. Αυτή τη φορά η εκτίμηση ήταν διαφορετική: κρίθηκε ότι η «ανυπόφορη ταλαιπωρία» ήταν εμφανής και ότι δεν υπήρχε ρεαλιστική προοπτική ουσιαστικής βελτίωσης της κατάστασης.
Η αρμόδια επιτροπή, εξετάζοντας εκ των υστέρων την υπόθεση, αποδέχθηκε τη δεύτερη αυτή αξιολόγηση και έκρινε ότι ο γιατρός που πραγματοποίησε τη διαδικασία είχε ακολουθήσει τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα και είχε επιδείξει τη δέουσα φροντίδα. Στην έκθεση δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στο εύρος των προβλημάτων που αντιμετώπιζε το παιδί. Σύμφωνα με την αξιολόγηση, είχαν επηρεαστεί σοβαρά διαφορετικές πτυχές της λειτουργικότητάς του και δεν υπήρχε προσδοκία βελτίωσης. Χαρακτηριστικά, στην έκθεση αναφέρεται: «Παρά όλες τις ιατρικές και μη ιατρικές παρεμβάσεις, οι γονείς και ο γιατρός δεν παρατήρησαν βελτίωση στην κατάσταση του παιδιού και ήταν πεπεισμένοι ότι υπέφερε χωρίς προοπτική ανακούφισης».
Καθοριστική ήταν και η συγκατάθεση των γονέων. Το ολλανδικό πλαίσιο για παιδιά τόσο μικρής ηλικίας απαιτεί τη σύμφωνη γνώμη τους, παράλληλα με την ιατρική διαπίστωση ότι η κατάσταση πληροί τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Η συγκεκριμένη υπόθεση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή αφορά την πρώτη γνωστή εφαρμογή του πλαισίου που εισήγαγε η Ολλανδία για παιδιά ηλικίας από ενός έως 12 ετών με εξαιρετικά σοβαρές και ανίατες παθήσεις.
Πριν από τη συγκεκριμένη αλλαγή, υπήρχε διαφορετική ρύθμιση για νεογνά, ενώ η ολλανδική νομοθεσία για την ευθανασία κάλυπτε επίσης άτομα ηλικίας άνω των 12 ετών υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το κενό που υπήρχε για την ηλικιακή ομάδα από ενός έως 12 ετών αποτέλεσε αντικείμενο έντονης δημόσιας και επιστημονικής συζήτησης. Για τα παιδιά κάτω των 12 ετών, όπως περιγράφεται στο δημοσίευμα, απαιτείται μεταξύ άλλων να υπάρχει ανυπόφορη ταλαιπωρία χωρίς προοπτική βελτίωσης, καθώς και συγκατάθεση των γονέων.
