Το Υπουργείο Οικονομικών και η ΑΑΔΕ σχεδιάζουν ένα πιο αυστηρό πλαίσιο ελέγχων για τις επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν «αχυρανθρώπους» ή «μπροστινούς». Στόχος είναι να εντοπίζονται έγκαιρα οι εταιρείες που δημιουργούν χρέη, ενώ οι πραγματικοί ιδιοκτήτες τους παραμένουν κρυμμένοι πίσω από τρίτα πρόσωπα.
Τι είναι οι «αχυράνθρωποι»
«Αχυράνθρωπος» ή «μπροστινός» ονομάζεται το άτομο που εμφανίζεται στα επίσημα έγγραφα ως διαχειριστής ή νόμιμος εκπρόσωπος μιας εταιρείας, χωρίς όμως να έχει πραγματικό ρόλο στη λειτουργία της. Στην πράξη, οι πραγματικοί ιδιοκτήτες τοποθετούν τρίτους στη θέση του διαχειριστή για να μην αναλαμβάνουν οι ίδιοι τις ευθύνες και τα χρέη της επιχείρησης.
Συχνά πρόκειται για άτομα χωρίς οικονομική επιφάνεια ή επιχειρηματική εμπειρία. Μπορεί να είναι άνθρωποι που απλώς υπογράφουν έγγραφα, ενώ τις αποφάσεις παίρνουν άλλοι.
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε παράνομες δραστηριότητες. Εντοπίζεται και σε επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα, αλλά δυσκολεύει τις φορολογικές Αρχές να εντοπίσουν ποιος είναι πραγματικά υπεύθυνος όταν προκύπτουν παραβάσεις ή ανεξόφλητες οφειλές.
Όταν μια εταιρεία δημιουργεί χρέη προς το Δημόσιο, η ΑΑΔΕ χρειάζεται να ξέρει ποιος είναι ο πραγματικά υπεύθυνος. Αν όμως ο νόμιμος διαχειριστής είναι ένα πρόσωπο χωρίς πραγματική σχέση με την επιχείρηση, ο έλεγχος γίνεται πιο δύσκολος.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν μια επιχείρηση κλείνει με χρέη και ανοίγει αμέσως μια νέα με την ίδια δραστηριότητα. Έτσι, οι παλιές οφειλές μπορεί να παραμένουν σε μια εταιρεία χωρίς πραγματική αξία, ενώ η δουλειά συνεχίζεται κανονικά μέσω της νέας.
Τι εξετάζουν ΥΠΟΙΚ και ΑΑΔΕ
Στο τραπέζι βρίσκονται πέντε βασικά μέτρα. Σκοπός τους είναι να εντοπίζονται οι εικονικοί διαχειριστές και να μην δημιουργούνται νέες εταιρείες μόνο για να αποφεύγονται παλαιές υποχρεώσεις.
Εξετάζεται η μεταφορά παλαιών οφειλών σε νέα εταιρεία, όταν αποδεικνύεται ότι η νέα επιχείρηση είναι ουσιαστικά η συνέχεια της προηγούμενης.
Στους ελέγχους θα συνεκτιμώνται η ίδια έδρα, η ίδια επιχειρηματική δραστηριότητα, το προσωπικό, οι προμηθευτές και οι διαχειριστές.
Με απλά λόγια, αν μια επιχείρηση κλείσει με χρέη και ανοίξει αμέσως μια νέα με το ίδιο κατάστημα, τους ίδιους υπαλλήλους και την ίδια δουλειά, μπορεί να θεωρηθεί συνέχεια της πρώτης. Έτσι, οι παλιές οφειλές θα μπορούν να μεταφερθούν στη νέα εταιρεία.
Φορολογική «βαθμολογία» των επιχειρήσεων
Προβλέπεται η αξιολόγηση κάθε επιχείρησης με βάση το αν πληρώνει έγκαιρα τις φορολογικές της υποχρεώσεις. Έτσι, η ΑΑΔΕ θα μπορεί να εντοπίζει νωρίς εταιρείες που εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο να δημιουργήσουν ληξιπρόθεσμα χρέη.
ΑΑΔΕ: Τι αλλάζει από 1η Οκτωβρίου για τις επιχειρήσεις
Η αξιολόγηση θα μπορεί να βασίζεται σε στοιχεία όπως η συστηματική καθυστέρηση πληρωμών, οι επαναλαμβανόμενες παραβάσεις και η αύξηση των οφειλών. Με αυτόν τον τρόπο, οι Αρχές θα μπορούν να εστιάζουν στους πιο ύποπτους κινδύνους πριν από τη δημιουργία μεγάλων χρεών.
Περισσότεροι έλεγχοι στους διαχειριστές
Ιδιαίτερη προσοχή θα δίνεται σε άτομα που εμφανίζονται ως διαχειριστές ή νόμιμοι εκπρόσωποι, αλλά δεν έχουν αντίστοιχη οικονομική επιφάνεια ή επιχειρηματικό προφίλ.
Σε ύποπτες περιπτώσεις, οι Αρχές εξετάζουν τη δυνατότητα να ζητούν εγγυήσεις ή να πραγματοποιούν επιπλέον ελέγχους. Με απλά λόγια, αν κάποιος εμφανίζεται ως διαχειριστής εταιρείας χωρίς να φαίνεται ότι μπορεί να τη διαχειρίζεται, μπορεί να κληθεί να δικαιολογήσει τον ρόλο του.
Αναστολή ΑΦΜ έως πέντε χρόνια
Στα υπό εξέταση μέτρα περιλαμβάνεται η αναστολή χρήσης ΑΦΜ για διάστημα έως πέντε έτη. Το ΑΦΜ είναι ο αριθμός με τον οποίο ένα άτομο ή μια επιχείρηση συναλλάσσεται με την εφορία.
Το μέτρο αφορά φυσικά πρόσωπα και εταιρείες που εμπλέκονται σε εικονική εκπροσώπηση, αποκρύπτουν τον πραγματικό διαχειριστή ή λειτουργούν με εικονική ή απατηλή δραστηριότητα.
Στο μικροσκόπιο θα μπαίνουν και νέες επιχειρήσεις που εμφανίζουν μεγάλο τζίρο, αλλά παράλληλα συσσωρεύουν ανεξόφλητες οφειλές.
Επίσης, εξετάζεται ειδικό πλαίσιο ρύθμισης χρεών. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, θα απαιτείται προκαταβολή τουλάχιστον 50% της οφειλής, ενώ το υπόλοιπο θα μπορεί να εξοφλείται σε έως έξι δόσεις.
Οι νέες παρεμβάσεις αφορούν κυρίως επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν τρίτους ως «βιτρίνες» για να κρύβουν τους πραγματικούς υπεύθυνους. Όμως, οι έλεγχοι μπορεί να επηρεάσουν και νόμιμες επιχειρήσεις, ειδικά αν υπάρχουν ασυνέπειες στα στοιχεία του διαχειριστή, της έδρας ή της δραστηριότητας.
Για τους απλούς καταναλωτές και τους συνεργάτες μιας εταιρείας, η αλλαγή μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερη διαφάνεια. Στόχος είναι να γίνεται πιο εύκολα αντιληπτό ποιος ελέγχει πραγματικά μια επιχείρηση και ποιος πρέπει να απαντήσει για τυχόν χρέη.
Αν τα μέτρα εφαρμοστούν, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να δείχνουν πιο καθαρά ποιος είναι ο πραγματικός διαχειριστής και ποιος ελέγχει τη δραστηριότητά τους. Παράλληλα, θα δυσκολεύεται η δημιουργία νέων εταιρειών με σκοπό την απόκρυψη παλαιότερων χρεών.
Η ΑΑΔΕ φαίνεται να προωθεί ένα σύστημα που θα εντοπίζει τους ύποπτους από το στάδιο της σύστασης της επιχείρησης. Έτσι, οι έλεγχοι θα μπορούν να ξεκινούν νωρίτερα και όχι μόνο όταν έχουν ήδη δημιουργηθεί μεγάλες οφειλές.

