Κώστας Σαμαράς
Ερευνα στις Μπαχάμες επαλήθευσε το αποτύπωμα της ανθρώπινης δραστηριότητας και στους ωκεανούς
Ανησυχία προκαλούν τα ευρήματα πρόσφατης επιστημονικής έρευνας στις Μπαχάμες, όπου καρχαρίες βρέθηκαν να φέρουν στον οργανισμό τους ίχνη κοκαΐνης, καφεΐνης και φαρμακευτικών ουσιών, αποκαλύπτοντας το μέγεθος της ανθρώπινης ρύπανσης ακόμη και σε απομακρυσμένα θαλάσσια περιβάλλοντα. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε στην περιοχή της Ελευθέρα, ενός νησιού του αρχιπελάγους, από επιστήμονες του Ινστιτούτου Cape Eleuthera σε συνεργασία με διεθνείς ερευνητές.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν δείγματα αίματος από 85 καρχαρίες, με στόχο να εντοπίσουν την παρουσία χημικών ουσιών που συνδέονται είτε με ανθρώπινη κατανάλωση είτε με φαρμακευτική χρήση. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι 28 από τα ζώα έφεραν ίχνη ουσιών, όπως καφεΐνη, παρακεταμόλη, δικλοφενάκη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κοκαΐνη. Πρόκειται για μία από τις λίγες φορές που καταγράφεται η παρουσία τέτοιων ουσιών σε καρχαρίες, ενώ η ανίχνευση κοκαΐνης στα συγκεκριμένα θαλάσσια είδη θεωρείται ιδιαίτερα σπάνια.
Η καφεΐνη ήταν η πιο διαδεδομένη ουσία, εντοπιζόμενη σχεδόν στο ένα τρίτο των δειγμάτων, ενώ μικρότερα ποσοστά καταγράφηκαν για τα φαρμακευτικά κατάλοιπα και την κοκαΐνη. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις εντοπίστηκαν σε περιοχές όπου παρατηρείται έντονη ανθρώπινη δραστηριότητα, όπως θαλάσσιες ζώνες που χρησιμοποιούνται για καταδύσεις και τουριστικές εκδρομές.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η παρουσία αυτών των ουσιών πιθανότατα συνδέεται με την απόρριψη λυμάτων, τη θαλάσσια κυκλοφορία και γενικότερα τις ανθρώπινες δραστηριότητες που επηρεάζουν τα παράκτια οικοσυστήματα. Αν και δεν έχει ακόμη αποδειχθεί ότι οι ουσίες αυτές προκαλούν άμεση βλάβη στην υγεία των καρχαριών, έχουν ήδη καταγραφεί διαφοροποιήσεις σε βιολογικούς δείκτες μεταξύ των ζώων που έχουν εκτεθεί σε ρύπους και εκείνων που δεν έχουν επηρεαστεί.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι υπάρχουν αρκετοί πιθανοί δρόμοι μέσω των οποίων η κοκαΐνη μπορεί να φτάσει στη θάλασσα· από απόρριψη ναρκωτικών φορτίων στη θάλασσα από διακινητές είτε για να αποφύγουν ελέγχους είτε ύστερα από ναυτικά περιστατικά. Μπορεί, επίσης, από απόβλητα και λύματα που καταλήγουν στη θάλασσα χωρίς πλήρη επεξεργασία ή, ακόμη, από ρύπανση από τουριστική δραστηριότητα, πλοία και παράκτιες εγκαταστάσεις. Πιθανή είναι και η μεταφορά ουσιών μέσω ποταμών και υπόγειων υδάτων προς τον ωκεανό. Μόλις οι ουσίες βρεθούν στο νερό, μπορούν να απορροφηθούν από μικρότερους οργανισμούς ή να εισέλθουν απευθείας στον οργανισμό των καρχαριών μέσω των βραγχίων ή της τροφής τους.
Η παρουσία ουσιών, όπως η κοκαΐνη, σε θαλάσσια είδη αναδεικνύει με εμφατικό τρόπο ότι η ανθρώπινη επίδραση στο περιβάλλον δεν περιορίζεται στην ξηρά, αλλά επεκτείνεται βαθιά στους ωκεανούς. Οι επιστήμονες τονίζουν την ανάγκη για αυστηρότερη διαχείριση των αποβλήτων κι ενίσχυση των μέτρων προστασίας, ώστε να περιοριστεί η διάχυση χημικών ουσιών στα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Το περιστατικό αυτό αποτελεί ένα ακόμη καμπανάκι για την κατάσταση των ωκεανών και υπενθυμίζει ότι ακόμη και οι πιο απομακρυσμένες περιοχές του πλανήτη δεν μένουν ανεπηρέαστες από τις συνέπειες της ανθρώπινης δραστηριότητας.
