Κώστας Σαμαράς
Η μεγαλύτερη αποκάλυψη εγγράφων στις ΗΠΑ, τα διεθνή ονόματα που εμπλέκονται και η εκκωφαντική σιωπή στην Ελλάδα
Η δημοσιοποίηση των λεγόμενων Epstein Files προκάλεσε σεισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες και έντονο διεθνές ενδιαφέρον. Πρόκειται για εκατομμύρια σελίδες εγγράφων που δόθηκαν στη δημοσιότητα από το US Department of Justice και αφορούν τον Jeffrey Epstein, έναν άνθρωπο που δεν κατηγορήθηκε απλώς για σεξουαλικά εγκλήματα, αλλά για οργανωμένο κύκλωμα trafficking ανηλίκων με διεθνείς διασυνδέσεις. Κι όμως, ενώ μεγάλα ξένα μέσα αφιερώνουν αναλύσεις, timelines και ερευνητικά ρεπορτάζ, στην Ελλάδα το θέμα περνά σχεδόν απαρατήρητο. Γιατί;
Ένα θέμα που «καίει» – αλλά όχι εδώ
Τα αρχεία περιλαμβάνουν emails, μαρτυρίες, φωτογραφικό υλικό, flight logs από το διαβόητο ιδιωτικό τζετ του Έπσταϊν και αναφορές σε δεκάδες ισχυρά πρόσωπα της πολιτικής, της οικονομίας και της διεθνούς ελίτ. Ανάμεσά τους, ονόματα όπως ο Donald Trump, ο Bill Clinton, ο Prince Andrew, ο Elon Musk και ο Bill Gates. Παρότι η αναφορά ενός ονόματος δεν συνιστά αυτομάτως ενοχή, το εύρος και μόνο των διασυνδέσεων αποτελεί μείζον δημοσιογραφικό γεγονός. Κι όμως, στα ελληνικά δελτία ειδήσεων και sites, η υπόθεση είτε απουσιάζει εντελώς είτε περιορίζεται σε μικρές, αποστειρωμένες αναφορές χωρίς βάθος. Αυτό δεν είναι τυχαίο.
Ο πρώτος λόγος: «Δεν μας αφορά άμεσα»
Ένα από τα πιο συχνά –ανεπίσημα– επιχειρήματα είναι ότι πρόκειται για μια «αμερικανική υπόθεση». Τα ελληνικά ΜΜΕ τείνουν να επενδύουν σε θέματα με άμεση εγχώρια πολιτική ή κοινωνική διάσταση. Όμως το ίδιο επιχείρημα δεν ισχύει όταν καλύπτονται με λεπτομέρειες εκλογές στις ΗΠΑ, σκάνδαλα στο Χόλιγουντ ή δικαστικές διαμάχες ξένων celebrities. Η επιλεκτικότητα αυτή δείχνει ότι το πρόβλημα δεν είναι η απόσταση, αλλά το περιεχόμενο.
Ο δεύτερος λόγος: φόβος νομικών συνεπειών
Οι φάκελοι Έπσταϊν είναι τεράστιοι, πολύπλοκοι και νομικά «επικίνδυνοι». Πολλά ονόματα εμφανίζονται σε μαρτυρίες ή έγγραφα χωρίς να έχουν κατηγορηθεί. Τα ελληνικά ΜΜΕ, με περιορισμένους νομικούς πόρους και συχνά χωρίς ισχυρή κουλτούρα ερευνητικής δημοσιογραφίας, αποφεύγουν τέτοια θέματα για να μη βρεθούν αντιμέτωπα με αγωγές ή κατηγορίες περί δυσφήμισης.
Σιωπή στα ελληνικά media για την υπόθεση Έπσταϊν
Ο τρίτος λόγος: εξαρτήσεις και συμμαχίες
Η υπόθεση Έπσταϊν αγγίζει τον πυρήνα της παγκόσμιας εξουσίας. Πολιτικοί, τραπεζίτες, μεγιστάνες των media και των τεχνολογικών κολοσσών εμφανίζονται –άμεσα ή έμμεσα– στα αρχεία. Πολλά ελληνικά ΜΜΕ αναπαράγουν ειδήσεις μέσα από διεθνή πρακτορεία ή συνεργάζονται με ξένα δίκτυα που έχουν τα δικά τους φίλτρα. Όταν το θέμα «παγώνει» διεθνώς ή παρουσιάζεται με μεγάλη προσοχή, η σιωπή μεταφέρεται και στην Ελλάδα.
Ο τέταρτος λόγος: έλλειψη ερευνητικής κουλτούρας
Η ανάγνωση και αξιολόγηση εκατομμυρίων σελίδων εγγράφων απαιτεί χρόνο, εξειδίκευση και δημοσιογραφικές ομάδες που δουλεύουν μήνες πάνω σε ένα θέμα. Στην Ελλάδα της ταχύτητας, των click και της ανακύκλωσης δελτίων Τύπου, τέτοιου είδους δουλειά σπανίζει. Είναι πιο «ασφαλές» να μείνει το θέμα εκτός ατζέντας.
Και η Ελλάδα μέσα στα αρχεία;
Η Ελλάδα αναφέρεται χιλιάδες φορές στα έγγραφα, κυρίως ως γεωγραφική, ταξιδιωτική ή διοικητική αναφορά. Αυτό από μόνο του δεν σημαίνει εμπλοκή, αλλά αρκεί για να δικαιολογήσει σοβαρό δημοσιογραφικό ενδιαφέρον. Παρ’ όλα αυτά, η συζήτηση δεν ανοίγει ποτέ ουσιαστικά. Η σιωπή των ελληνικών ΜΜΕ γύρω από τους φακέλους Έπσταϊν δεν είναι απλώς παράλειψη. Είναι ένδειξη των ορίων της ενημέρωσης, του φόβου απέναντι στην εξουσία και της απροθυμίας να αγγιχτούν θέματα που ξεπερνούν το «ασφαλές» πλαίσιο της καθημερινής ειδησεογραφίας.
