Κώστας Σαμαράς
Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως: Μεγάλη γιορτή στις 15 Μαρτίου
Καθώς βρισκόμαστε στη μέση της Μ. Τεσσαρακοστής, έχουμε αρχίσει να κουραζόμαστε από την πνευματική προσπάθεια (νηστεία, προσευχή). Χρειαζόμαστε λοιπόν βοήθεια και ενθάρρυνση, για να σηκώσουμε τον προσωπικό μας σταυρό. Αυτή τη βοήθεια παίρνουμε ατενίζοντας το Σταυρό του Χριστού, που υψώνεται στο μέσο των ναών και καλούμαστε να τον προσκυνήσουμε.
Ο Σταυρός, λοιπόν, προβάλλεται ως στήριγμα και βοήθεια. Υμνείται ο Σταυρός, ο «της εγέρσεως Χριστού τας αυγάς φωτοβολείν». Ο άνθρωπος τοποθετείται απέναντι στο Σταυρό. «Όστις θέλει οπίσω μου ελθείν απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού», είπε ο Κύριος. Πάνω στο ξύλο του Σταυρού ο Χριστός ολοκλήρωσε το έργο Του και θριάμβευσε εναντίον του διαβόλου. Διά του Σταυρού ήρθε η σωτηρία σε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Ο Χριστός με την Σταύρωσή Του συμφιλίωσε τον άνθρωπο και όλη τη δημιουργία μεταξύ τους και με τον Θεό. Ο Σταυρός αποτελείται από δύο κεραίες: μία κάθετη και μία οριζόντια. Η κάθετη υποδηλώνει την κάθετη συμφιλίωση, δηλ. των ανθρώπων με τον Θεό. Η οριζόντια κεραία αναφέρεται στη συμφιλίωση των ανθρώπων μεταξύ τους και με όλη τη δημιουργία.
Η ζωή της Εκκλησίας στηρίζεται στον Σταυρό
Τα ιερά Μυστήρια της Εκκλησίας, το κέντρο της πνευματικής ζωής, γίνονται με την ενέργεια του Σταυρού. Ο Ιερέας ευλογεί σταυροειδώς το νερό της κολυμβήθρας. Μας χρίει σταυροειδώς με το Άγιο Μύρο. Μετέχουμε του Σταυρού του Χριστού με τη Θεία Ευχαριστία και το Βάπτισμα. Ο Ιερέας παρακαλεί τον Θεό Πατέρα να στείλει το Άγιο Πνεύμα και να μεταβάλει το ψωμί και το κρασί σε Σώμα και Αίμα Χριστού, σφραγίζοντάς τα με το σημείο του Σταυρού.
Προσκυνούμε το σημείο του Σταυρού γιατί είναι εικόνα του Εσταυρωμένου Χριστού. Αλλά και όλη η ζωή του Χριστιανού είναι σταυρική. Ο Χριστός καλεί όσους θέλουν να άρουν τον σταυρό τους, δηλαδή είτε –σε καιρό διωγμών- να μαρτυρήσουν για τον Χριστό είτε –σε καιρό ειρήνης- να αγωνίζονται να ζήσουν την ζωή της ευσέβειας, σταυρώνοντας τα πάθη και τις επιθυμίες τους.
Κυριακής της Σταυροπροσκυνήσεως: Το έθιμο με τα σταυρολούλουδα και τον Τίμιο Σταυρό
Ανήμερα της Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως, συνηθίζεται όλοι οι παρευρισκόμενοι να λαμβάνουν από την εκκλησία λουλούδια (τα λεγόμενα και ως σταυρολούλουδα) τα οποία όταν επιστρέψουν σπίτι τους συνήθως τα τοποθετούν στο εικονοστάσι τους δίπλα από το καντήλι όπως και τα λουλούδια του Επιταφίου. Όταν τελειώσει η Θ. Λειτουργία, ο Τίμιος Σταυρός παραμένει στο κέντρο της εκκλησίας έτσι ώστε να δοθεί σε όλους τους ανθρώπους η δυνατότητα να προσκυνήσουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Τι τρώμε ανήμερα της Κυριακής των Γ’ Νηστειών
Δεδομένου ότι είμαστε εν μέσω σαρακοστιανής νηστείας ανήμερα της Σταυροπροσκυνήσεως το μενού της ημέρας συνεχίζει να είναι νηστίσιμο αλλά επειδή είναι Κυριακή υπάρχει η δυνατότητα να γευτούμε το λάδι. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση όλες οι Κυριακές της Σαρακοστής θεωρούνται ημέρες στις οποίες καταλύεται το λάδι. Με τον τρόπο αυτό, η Εκκλησία προσφέρει μια μικρή «ανάπαυλα» μέσα στη νηστεία, ώστε οι πιστοί να συνεχίσουν με δύναμη τον πνευματικό τους αγώνα μέχρι τη Μεγάλη Εβδομάδα και την εορτή της Ανάστασης.
