Κώστας Σαμαράς
Η εορταστική περίοδος των Χριστουγέννων ολοκληρώνεται στις 6 Ιανουαρίου, ημέρα των Θεοφανίων, που είναι συνδεδεμένη με τον Αγιασμό των Υδάτων και το έθιμο της κατάδυσης του σταυρού.
Μαζί με τα θρησκευτικά έθιμα, ξεχωριστή θέση έχει και το τραπέζι της ημέρας, το οποίο διαφοροποιείται αισθητά από τα πλούσια κρεατικά των προηγούμενων ημερών.
Παρότι τα Θεοφάνια δεν αποτελούν ημέρα νηστείας σύμφωνα με την Ορθόδοξη Εκκλησία και εντάσσονται στο Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων –περίοδο χωρίς διατροφικούς περιορισμούς– σε πολλές περιοχές της Ελλάδας έχει επικρατήσει το έθιμο της κατανάλωσης ψαριού. Η επιλογή αυτή συνδέεται κυρίως με τον συμβολισμό του αγιασμού των νερών και έχει περάσει στη σύγχρονη λαϊκή παράδοση.
Δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο φαγητό που να θεωρείται «υποχρεωτικό» για το τραπέζι των Φώτων. Ωστόσο, ορισμένες συνταγές έχουν καθιερωθεί στο πέρασμα του χρόνου, χάρη στην απλότητά τους αλλά και τη γεμάτη γεύση τους.
Τι τρώμε τα Φώτα – Κλασικές επιλογές
Τσιπούρα με λαχανικά
Αποτελεί μία από τις πιο δημοφιλείς και εύκολες επιλογές για την ημέρα. Η τσιπούρα ψήνεται στον φούρνο και συνοδεύεται συνήθως από λαχανικά, όπως πατάτες, μελιτζάνες ή κολοκυθάκια, αρωματισμένα με φρέσκια ρίγανη και δεντρολίβανο.
Αθηναϊκή σαλάτα
Πρόκειται για μια πιο «ρετρό» συνταγή με βάση το ψάρι, τη μαγιονέζα και διάφορα λαχανικά. Η αθηναϊκή σαλάτα ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής τη δεκαετία του 1970, καθώς πρωταγωνιστούσε σε μπουφέδες και κοινωνικές εκδηλώσεις της εποχής.
Λαβράκι στον φούρνο
Το λαβράκι, γνωστό για την υψηλή περιεκτικότητά του σε ωφέλιμα Ω3 λιπαρά, μαγειρεύεται εύκολα και ταιριάζει ιδανικά στο τραπέζι των Φώτων. Μπορεί να συνδυαστεί με λεμόνι, μυρωδικά και ελαφριά συνοδευτικά.
Ψαροκόλλυβα
Ένα από τα πιο ιδιαίτερα και λιγότερο γνωστά φαγητά της ημέρας προέρχεται από την Κρήτη. Τα ψαροκόλλυβα περιλαμβάνουν διάφορα όσπρια –όπως φασόλια, ρεβύθια, αρακά, ρόβι και λαθούρι– μαζί με βρασμένο σιτάρι. Παλαιότερα, το συγκεκριμένο φαγητό προσφερόταν όχι μόνο στους ανθρώπους αλλά και στα ζώα, ως ένδειξη ευλογίας για τη νέα χρονιά.
Γιατί η 5η Ιανουαρίου είναι μεγάλη νηστεία
Η Παραμονή των Θεοφανίων είναι ημέρα αυστηρής νηστείας, κατά την οποία νηστεύουμε ακόμη και από λάδι, ενώ δεν καταναλώνονται ούτε θαλασσινά χωρίς αίμα.
Η νηστεία αυτή έχει τις ρίζες της στο αρχαίο εκκλησιαστικό έθος, σύμφωνα με το οποίο πριν από μεγάλες δεσποτικές εορτές προηγείται μία ημέρα καθολικής νηστείας της Εκκλησίας. Αρχικά συνδεόταν με την προετοιμασία των κατηχουμένων για το Βάπτισμα, αλλά κυρίως λειτουργεί ως τρόπος πνευματικής προπαρασκευής, με εγκράτεια, προσευχή και εσωτερική εγρήγορση.
Σημειώνεται ότι η νηστεία δεν σχετίζεται με την πόση του αγιασμού, καθώς ο αγιασμός τελείται και την παραμονή, ακόμη και σε περιπτώσεις που η ημέρα δεν είναι νηστίσιμη, όπως όταν συμπίπτει με Σάββατο ή Κυριακή.
Η 5η Ιανουαρίου μάς καλεί να σταθούμε με σιωπή και προσευχή στο κατώφλι των Θεοφανίων, της μεγάλης εορτής της φανέρωσης της Αγίας Τριάδας.
