Κώστας Σαμαράς
Η επιλογή πολλών συνταξιούχων να παραμείνουν ενεργοί στην αγορά εργασίας μετά τη συνταξιοδότησή τους εξελίσσεται σε μια ολοένα και πιο συνηθισμένη πραγματικότητα. Η αύξηση του κόστους ζωής, οι οικονομικές υποχρεώσεις αλλά και η επιθυμία αρκετών ανθρώπων να διατηρήσουν επαγγελματική δραστηριότητα οδηγούν χιλιάδες πολίτες στην απόφαση να συνεχίσουν να εργάζονται ακόμη και μετά την αποχώρησή τους από την ενεργό υπηρεσία. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι περισσότεροι από 260.000 συνταξιούχοι έχουν δηλώσει επίσημα στον e-ΕΦΚΑ ότι εξακολουθούν να εργάζονται. Ο αριθμός αυτός αποτυπώνει τη σημαντική αύξηση της συγκεκριμένης κατηγορίας εργαζομένων και επιβεβαιώνει ότι η απασχόληση μετά τη σύνταξη αποτελεί πλέον επιλογή για μεγάλο μέρος των δικαιούχων.
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο διαφοροποιήθηκε σημαντικά από τις αρχές του 2024, καθώς καταργήθηκε η περικοπή της σύνταξης για όσους εργάζονται, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις που προβλέπονται από τη νομοθεσία. Αντί της μείωσης της σύνταξης, εφαρμόζεται πλέον ειδικός μηχανισμός εισφορών, ο οποίος επιτρέπει στους συνταξιούχους να συνεχίζουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα χωρίς να χάνουν το συνταξιοδοτικό τους εισόδημα.
Ποιοι μπορούν να λάβουν προσαύξηση
Δεν δικαιούνται όλοι οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι επιπλέον αύξηση στη σύνταξή τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία, από τους περίπου 260.000 που έχουν δηλώσει εργασία, περισσότεροι από 110.000 αναμένεται να αποκτήσουν δικαίωμα προσαύξησης στο ανταποδοτικό τμήμα της κύριας αλλά και της επικουρικής σύνταξης. Η επιπλέον αυτή παροχή προκύπτει επειδή κατά τη διάρκεια της απασχόλησης εξακολουθούν να καταβάλλονται ασφαλιστικές εισφορές, οι οποίες δημιουργούν νέο ασφαλιστικό χρόνο και μπορούν να οδηγήσουν σε αναπροσαρμογή του ποσού της σύνταξης όταν ολοκληρωθεί η εργασία. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, η μέση μηνιαία προσαύξηση μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 120 ευρώ, ανάλογα με τις αποδοχές, τη διάρκεια της απασχόλησης και τις ασφαλιστικές εισφορές που έχουν καταβληθεί. Σήμερα οι συνταξιούχοι έχουν δύο βασικές επιλογές εφόσον επιθυμούν να συνεχίσουν να εργάζονται.
Η πρώτη αφορά τη μισθωτή εργασία, όπου εφαρμόζεται ειδική κράτηση ίση με το 10% των αποδοχών υπέρ του ασφαλιστικού συστήματος.
Η δεύτερη αφορά την άσκηση ελεύθερου επαγγέλματος ή άλλης μορφής αυτοαπασχόλησης. Στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει παρακράτηση επί του εισοδήματος, αλλά αυξάνονται κατά 50% οι ασφαλιστικές εισφορές της κύριας ασφάλισης.
Δεν εντάσσονται όλοι οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι στους ίδιους κανόνες. Υπάρχουν κατηγορίες ασφαλισμένων που απαλλάσσονται από την καταβολή ειδικών εισφορών, όπως ορισμένοι αγρότες ή όσοι διαθέτουν περιορισμένο αγροτικό εισόδημα, σύμφωνα με τα όρια που προβλέπει η νομοθεσία. Για τον λόγο αυτό, αρκετοί από όσους έχουν δηλώσει εργασία δεν θα αποκτήσουν δικαίωμα πρόσθετης προσαύξησης στη σύνταξή τους, καθώς δεν καταβάλλουν τις αντίστοιχες ασφαλιστικές επιβαρύνσεις.
Όσοι ολοκληρώσουν την απασχόλησή τους και επιθυμούν να υπολογιστεί ο νέος ασφαλιστικός χρόνος θα πρέπει να ακολουθήσουν συγκεκριμένη διαδικασία. Αρχικά απαιτείται να δηλωθεί η οριστική διακοπή της εργασίας μέσω της σχετικής ηλεκτρονικής υπηρεσίας του e-ΕΦΚΑ. Στη συνέχεια υποβάλλεται αίτηση στο αρμόδιο υποκατάστημα, ώστε να γίνει η προσμέτρηση των επιπλέον ενσήμων και να υπολογιστεί η νέα ανταποδοτική παροχή. Μόνο μετά την ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας μπορεί να προκύψει η αναπροσαρμογή της σύνταξης.
Τι προβλέπεται
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι αφορά τη φορολογική τους επιβάρυνση. Η σύνταξη και ο μισθός ή το εισόδημα από επαγγελματική δραστηριότητα συνυπολογίζονται στο ετήσιο φορολογητέο εισόδημα. Αυτό σημαίνει ότι αρκετοί φορολογούμενοι ενδέχεται να μετακινηθούν σε υψηλότερη φορολογική κλίμακα και να βρεθούν αντιμέτωποι με σημαντικό πρόσθετο φόρο κατά την εκκαθάριση της δήλωσης. Για τον λόγο αυτό, φοροτεχνικοί συμβουλεύουν όσους εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση να προγραμματίζουν εγκαίρως τις οικονομικές τους υποχρεώσεις, ώστε να αποφύγουν δυσάρεστες εκπλήξεις όταν εκδοθεί το εκκαθαριστικό της εφορίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόσφατη ρύθμιση που αφορά την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Με το ισχύον πλαίσιο, όταν η προσαύξηση που προκύπτει από την επιπλέον εργασία αυξάνει το ποσό της σύνταξης, δεν μεταβάλλεται αυτόματα και το κλιμάκιο της ΕΑΣ, ώστε να μην προκύπτει τελικά μικρότερο καθαρό ποσό εξαιτίας μεγαλύτερης κράτησης. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη έχει στόχο να διασφαλίσει ότι το όφελος από την εργασία θα παραμένει πραγματικό και δεν θα εξανεμίζεται από αυξημένες εισφορές.
