Πέγκυ Σκουλού
Καθώς εκατομμύρια τουρίστες ετοιμάζονται να ταξιδέψουν στο εξωτερικό για τις καλοκαιρινές τους διακοπές, ένας προορισμός θα προσελκύσει περισσότερους επισκέπτες από σχεδόν οποιονδήποτε άλλο: η Μεσόγειος.
Με έκταση που καλύπτει περισσότερες από 20 χώρες – συμπεριλαμβανομένων της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και φυσικά της Ελλάδας – η Μεσόγειος φημίζεται για τις ηλιόλουστες ακτές της.
Εκτιμάται ότι περίπου 18 έως 20 εκατομμύρια άνθρωποι θα ταξιδέψουν για να περάσουν τις καλοκαιρινές τους διακοπές στην περιοχή και πολλοί από αυτούς πιθανότατα θα κάνουν μια βουτιά στα κρυστάλλινα νερά της πανέμορφης αυτής θάλασσας.
Ωστόσο, κάτω από την επιφάνειά της, η Μεσόγειος φιλοξενεί μια ποικιλία ζώων που, όταν τα συναντήσει κανείς, μπορούν να αποδειχτούν επικίνδυνα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, θανατηφόρα.
Η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας έχει μεταμορφώσει τμήματα του οικοσυστήματος της περιοχής τα τελευταία χρόνια, επιτρέποντας σε ορισμένα είδη που ευδοκιμούν σε θερμότερες περιοχές να επεκταθούν σε τοποθεσίες όπου παλαιότερα σπάνια παρατηρούνταν.
Ως αποτέλεσμα, έχουν αυξηθεί οι πιθανότητες οι παραθεριστές να συναντήσουν κάποια από αυτά τα δυνητικά επικίνδυνα είδη.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, αλλά επισημαίνουν ότι είναι καλό να γνωρίζουμε τι να κάνουμε σε περίπτωση που έρθουμε σε επαφή με αυτά τα ζώα.
Αχινοί
Στη Μεσόγειο είναι σχεδόν αδύνατο να μην συναντήσουμε αχινό, ενώ κάνουμε μια βουτιά. Τα δύο είδη που συναντώνται πιο συχνά στη θάλασσα της Μεσογείου είναι ο μωβ και ο μαύρος αχινός.
Βρίσκονται συνήθως σε βραχώδεις βυθούς και ρηχά νερά. Δεν επιτίθενται, αλλά η επαφή μαζί τους είναι καθαρά θέμα απροσεξίας.
Τα αγκάθια τους διεισδύουν στο δέρμα και σπάνε εύκολα, προκαλώντας έντονο τοπικό πόνο και κίνδυνο μόλυνσης.
Τρόπος αντιμετώπισης:
Μαλάκωμα του δέρματος: Αλείψτε την περιοχή με ελαιόλαδο ή ξύδι για να μαλακώσει το δέρμα και να βγουν πιο εύκολα τα αγκάθια.
Αφαίρεση: Χρησιμοποιήστε ένα αποστειρωμένο τσιμπιδάκι. Αν κάποια αγκάθια είναι πολύ βαθιά, μην πιέζετε με δύναμη γιατί θα σπάσουν.
Απολύμανση: Καθαρίστε καλά την περιοχή με οινόπνευμα ή ιώδιο.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι άνθρωποι μπορεί να εμφανίσουν σοβαρά συμπτώματα μετά από τσίμπημα ενός αχινού, όπως μυϊκή αδυναμία, σοκ, παράλυση και αναπνευστικές δυσκολίες, τα οποία απαιτούν επείγουσα ιατρική φροντίδα.
Μέδουσες και τσούχτρες
Οι μέδουσες μεταφέρονται κυρίως από τα θαλάσσια ρεύματα και η εμφάνισή τους είναι συχνά απρόβλεπτη.
Τα πλοκάμια τους απελευθερώνουν κεντριά με τοξίνες (νηματοκύστεις). Προκαλούν έντονο κάψιμο, πόνο, κοκκίνισμα και μερικές φορές πρήξιμο.
Τρόπος αντιμετώπισης:
Ξέπλυμα με θαλασσινό νερό: Ποτέ με γλυκό νερό, καθώς αυτό ενεργοποιεί τα πλοκάμια.
Αφαίρεση πλοκαμιών: Χρησιμοποιήστε μια πλαστική κάρτα (π.χ. πιστωτική) ή τσιμπιδάκι για να απομακρύνετε τυχόν υπολείμματα. Μην τα αγγίζετε με γυμνά χέρια.
Μίγμα μαγειρικής σόδας: Αν πρόκειται για μωβ μέδουσα, ένα διάλυμα μαγειρικής σόδας με θαλασσινό νερό (σε αναλογία 1:1) πάνω στο σημείο για λίγα λεπτά εξουδετερώνει την τοξίνη.
Καταπραϋντικά: Εφαρμογή gel αλόης ή μιας αντιισταμινικής κρέμας.
Λεοντόψαρο
Όντας ενδημικά στην Ερυθρά Θάλασσα, τα λεοντόψαρα έφτασαν στη Μεσόγειο μόλις πριν από περίπου μια δεκαετία, αλλά έκτοτε έχουν εξαπλωθεί ραγδαία.
Είναι εύκολα αναγνωρίσιμα, καθώς έχουν εντυπωσιακές κόκκινες, καφέ και λευκές ρίγες, πτερύγια σε σχήμα βεντάλιας και 13 μακριά, δηλητηριώδη αγκάθια κατά μήκος της πλάτης του.
Αν και δεν είναι επιθετικά προς τους ανθρώπους, τα λεοντόψαρα θα αμυνθούν αν θεωρήσουν ότι δέχονται επίθεση ή αν τα πατήσει κανείς κατά λάθος.
Το δηλητήριο τους αποτελείται από μια τοξίνη παρόμοια με το δηλητήριο της κόμπρας και προκαλεί έντονο επίμονο πόνο, πρήξιμο, μώλωπες και μούδιασμα γύρω από το τραύμα.
Ορισμένα άτομα μπορεί επίσης να παρουσιάσουν ναυτία, έμετο, πονοκεφάλους ή ζάλη.
Τρόποι αντιμετώπισης:
Βγείτε από το νερό: Για να αποφύγετε τον πνιγμό αν ο πόνος είναι έντονος.
Αφαιρέστε προσεκτικά τυχόν ορατά αγκάθια: Μην σκαλίζετε το τραύμα.
Πλύνετε την περιοχή: Με καθαρό νερό ζεστό νερό. Η θερμότητα βοηθά στην αδρανοποίηση μέρους του δηλητηρίου και συνήθως μειώνει σημαντικά τον πόνο.
Καταπραϋντικά: Πάρτε ένα παυσίπονο, όπως παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη.
Παρακολουθήστε το τραύμα για σημάδια λοίμωξης τις επόμενες ημέρες
Τα περισσότερα τσιμπήματα δεν είναι απειλητικά για τη ζωή και μπορούν να αντιμετωπιστούν επιτυχώς με άμεση ιατρική φροντίδα.
Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστούν σοβαρές επιπλοκές, όπως δυσκολία στην αναπνοή, λιποθυμία και, σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις, καρδιαγγειακά προβλήματα, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την επείγουσα ιατρική φροντίδα.
Δράκαινες
Παρά το μικρό τους μέγεθος και την απλή τους εμφάνιση, οι δράκαινες που ευθύνονται για μερικά από τα πιο επώδυνα δηλητηριώδη τσιμπήματα στη Μεσόγειο.
Τα ψάρια αυτά, τα οποία συνήθως έχουν μήκος μεταξύ 10 και 20 εκατοστών, περνούν το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου τους θαμμένα κάτω από την άμμο σε ρηχά νερά, αφήνοντας εκτεθειμένα μόνο τα μάτια και τα δηλητηριώδη αγκάθια τους.
Ως αποτέλεσμα, οι ανυποψίαστοι κολυμβητές συχνά τις πατούν κατά λάθος.
Αν και δεν είναι επιθετικές, οι δράκαινες θα τσιμπήσουν αν νιώσουν απειλή. Αν τις πατήσετε, το δηλητήριο προκαλεί οξύτατο, ανυπόφορο πόνο που εξαπλώνεται, καθώς και πρήξιμο.
Τρόπος αντιμετώπισης:
Ζεστό νερό: Το δηλητήριό τους είναι θερμοευαίσθητο (θερμολυτικό). Βυθίστε το σημείο σε όσο πιο ζεστό νερό αντέχετε (περίπου 45°C) για 30-60 λεπτά για να αδρανοποιηθεί η τοξίνη.
Καθαρισμός: Απολυμάνετε την πληγή.
Ιατρική βοήθεια: Συνιστάται επίσκεψη σε φαρμακείο ή κέντρο υγείας για χορήγηση αναλγητικών ή προληπτικής αντιβίωσης.
Σκορπίνες
Οι σκορπίνες είναι ενδημικές στη Μεσόγειο, ωστόσο, σπάνια παρατηρούνται, καθώς είναι ειδικοί στην «μεταμφίεση».
Έχοντας κόκκινο και καφέ χρώμα, οι σκορπίνες καμουφλάρονται τέλεια στους βραχώδεις βυθούς και τους υφάλους, γεγονός που τις καθιστά εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν.
Αν και δεν είναι επιθετικές, διαθέτουν τοξικό δηλητήριο στα αγκάθια κατά μήκος της πλάτης τους, το οποίο μπορούν να χρησιμοποιήσουν αν τα πατήσει κανείς ή αν τα αγγίξει.
Όπως και οι δράκαινες, το δηλητήριο των σκορπίνων προκαλεί οξύτατο, ανυπόφορο πόνο που εξαπλώνεται, όπως και πρήξιμο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα θύματα μπορεί επίσης να παρουσιάσουν ναυτία, έμετο, ζάλη, πυρετό ή μυϊκή αδυναμία.
Τρόπος αντιμετώπισης:
Βγείτε αμέσως από το νερό
Βυθίστε την πληγείσα περιοχή σε ζεστό νερό: Όσο πιο ζεστό γίνεται – για 30 έως 90 λεπτά, καθώς η θερμότητα βοηθά στην αποδόμηση του δηλητηρίου και στην ανακούφιση του πόνου.
Ξεπλύνετε το τραύμα: Με σαπούνι και καθαρό νερό για να μειωθεί ο κίνδυνος μόλυνσης.
Παρά τα δηλητηριώδη αγκάθια τους, οι σκορπίνες είναι ασφαλείς για κατανάλωση όταν παρασκευάζονται και μαγειρεύονται σωστά, και θεωρούνται εκλεκτό έδεσμα σε πολλές μεσογειακές χώρες.
