Κώστας Σαμαράς
Εντοπίστηκε αλλεργιογόνος ουσία που δεν αναγραφόταν στην επισήμανση του προϊόντος – Οι κίνδυνοι για άτομα με αλλεργία στους ξηρούς καρπούς και οι υποχρεώσεις της βιομηχανίας τροφίμων σύμφωνα με τη νομοθεσία για τα αλλεργιογόνα
Η ανάκληση παρτίδας προϊόντος αρτοποιίας με την εμπορική ονομασία «Κουλούρια» από τον Ε.Φ.Ε.Τ. επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της αδήλωτης παρουσίας αλλεργιογόνων ουσιών στα τρόφιμα και τις υποχρεώσεις που απορρέουν για τις επιχειρήσεις τροφίμων σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας. Η υπόθεση αφορά προϊόν με ημερομηνία ανάλωσης κατά προτίμηση πριν από 28/12/2026 και αριθμό παρτίδας Lot 1107626, συσκευασίας καθαρού βάρους 300 γραμμαρίων, το οποίο παράγεται και συσκευάζεται στην Ελλάδα από την εταιρεία ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΤΣΑΝΟΣ Ε.Π.Ε., με έδρα τη ΒΙΟΠΑ Μαρκοπούλου.
Δείτε τα κουλουράκια:
Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε από την Περιφερειακή Διεύθυνση Πελοποννήσου του Ε.Φ.Ε.Τ. στο πλαίσιο του προγράμματος επίσημου ελέγχου για την παρουσία αλλεργιογόνων ουσιών σε τρόφιμα. Το προϊόν εξετάστηκε στα Εργαστήρια Δοκιμών και Ερευνών Τροφίμων Αθηνών του Ε.Φ.Ε.Τ., όπου διαπιστώθηκε η παρουσία φουντουκιού, χωρίς αυτό να αναγράφεται στην επισήμανση της συσκευασίας. Μετά το αποτέλεσμα του ελέγχου, ο Ε.Φ.Ε.Τ. απαίτησε την άμεση ανάκληση ολόκληρης της συγκεκριμένης παρτίδας από την αγορά, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι για τη διερεύνηση της υπόθεσης.
Η παρουσία μη δηλωμένων αλλεργιογόνων αποτελεί μία από τις σοβαρότερες παραβάσεις στη βιομηχανία τροφίμων, καθώς συνδέεται άμεσα με κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Τα φουντούκια συγκαταλέγονται στους καρπούς με υψηλή αλλεργιογόνο δράση και η κατανάλωσή τους από άτομα με σχετική αλλεργία μπορεί να προκαλέσει από ήπια συμπτώματα έως βαριές και δυνητικά απειλητικές για τη ζωή αντιδράσεις. Τα συνηθέστερα συμπτώματα περιλαμβάνουν δερματικά εξανθήματα, κνησμό, πρήξιμο σε χείλη και γλώσσα, δύσπνοια, ναυτία, εμέτους και κοιλιακό άλγος. Σε σοβαρές περιπτώσεις μπορεί να προκληθεί αναφυλαξία, με απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης, αναπνευστική δυσχέρεια και ανάγκη άμεσης ιατρικής παρέμβασης.
Η ευρωπαϊκή και εθνική νομοθεσία επιβάλλουν υποχρεωτική αναγραφή συγκεκριμένων αλλεργιογόνων ουσιών στις συσκευασίες τροφίμων. Ο Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011 σχετικά με την παροχή πληροφοριών στους καταναλωτές προβλέπει ότι οι επιχειρήσεις τροφίμων οφείλουν να δηλώνουν με σαφήνεια όλα τα συστατικά που ενδέχεται να προκαλέσουν αλλεργίες ή δυσανεξίες. Οι καρποί με κέλυφος, μεταξύ των οποίων και το φουντούκι, περιλαμβάνονται υποχρεωτικά στον σχετικό κατάλογο αλλεργιογόνων. Η υποχρέωση αφορά τόσο την εσκεμμένη χρήση συστατικού όσο και τις περιπτώσεις όπου υπάρχει κίνδυνος επιμόλυνσης κατά την παραγωγική διαδικασία.
Στη βιομηχανία τροφίμων, η αδήλωτη παρουσία αλλεργιογόνων συνδέεται συνήθως είτε με διασταυρούμενη επιμόλυνση είτε με αστοχίες στην παραγωγή, την αποθήκευση και την επισήμανση. Η διασταυρούμενη επιμόλυνση μπορεί να προκύψει όταν διαφορετικά προϊόντα παράγονται στον ίδιο εξοπλισμό χωρίς επαρκή καθαρισμό μεταξύ των παραγωγικών κύκλων ή όταν χρησιμοποιούνται κοινά μέσα μεταφοράς και αποθήκευσης πρώτων υλών. Παράλληλα, κίνδυνος υπάρχει όταν δεν εφαρμόζονται αποτελεσματικά συστήματα ιχνηλασιμότητας και διαχείρισης παρτίδων ή όταν χρησιμοποιούνται λανθασμένες ετικέτες συσκευασίας.
Οι επιχειρήσεις τροφίμων υποχρεούνται να εφαρμόζουν συστήματα αυτοελέγχου βασισμένα στις αρχές HACCP, με ειδική πρόβλεψη για τη διαχείριση αλλεργιογόνων. Αυτό περιλαμβάνει αξιολόγηση κινδύνου για κάθε πρώτη ύλη, σαφή διαχωρισμό υλικών, επικυρωμένες διαδικασίες καθαρισμού, ελέγχους υπολειμμάτων αλλεργιογόνων, εκπαίδευση προσωπικού και επαλήθευση της ορθότητας των ετικετών πριν από τη διάθεση προϊόντων στην αγορά. Σε εγκαταστάσεις όπου χρησιμοποιούνται ξηροί καρποί απαιτούνται αυξημένα μέτρα πρόληψης λόγω της ευκολίας μεταφοράς ιχνών μέσω σκόνης, επιφανειών και εργαλείων παραγωγής.
Η ανίχνευση αλλεργιογόνων ουσιών πραγματοποιείται συνήθως μέσω εργαστηριακών μεθόδων όπως ELISA και PCR, οι οποίες χρησιμοποιούνται τόσο στους επίσημους ελέγχους όσο και στα ιδιωτικά προγράμματα ποιοτικού ελέγχου των επιχειρήσεων. Οι αναλύσεις αυτές αποτελούν κρίσιμο εργαλείο επαλήθευσης της αποτελεσματικότητας των μέτρων πρόληψης και της αξιοπιστίας της επισήμανσης.
Για τους καταναλωτές με αλλεργία στους ξηρούς καρπούς, ακόμη και πολύ μικρές ποσότητες μη δηλωμένου αλλεργιογόνου μπορεί να είναι επικίνδυνες. Η προσοχή στην ανάγνωση των ετικετών παραμένει βασικό μέτρο προστασίας, όμως οι περιπτώσεις αδήλωτων αλλεργιογόνων περιορίζουν τη δυνατότητα ασφαλούς επιλογής τροφίμων. Σε περίπτωση κατανάλωσης προϊόντος που περιέχει αλλεργιογόνο χωρίς σχετική ένδειξη και εμφάνισης συμπτωμάτων, απαιτείται άμεση επικοινωνία με γιατρό ή μετάβαση σε νοσοκομείο, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν δυσκολία στην αναπνοή, πρήξιμο ή σημάδια αναφυλακτικής αντίδρασης.
Ο Ε.Φ.Ε.Τ. καλεί τους καταναλωτές που είναι αλλεργικοί στα φουντούκια και έχουν προμηθευτεί το συγκεκριμένο προϊόν να μην το καταναλώσουν. Οι διαδικασίες ανάκλησης αποσκοπούν στην απομάκρυνση των μη ασφαλών τροφίμων από την αγορά και αποτελούν μέρος του ευρωπαϊκού συστήματος διαχείρισης κινδύνων για την ασφάλεια τροφίμων.
