Πέγκυ Σκουλού
Σε φυσικές καταστροφές μεγάλης κλίμακας, η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην επιβίωση και την απώλεια σπανίως καθορίζεται από την προετοιμασία ή τη λογική. Πολύ συχνότερα εξαρτάται από μια ακαριαία απόφαση, μια τυχαία μεταβολή της πορείας ή μια επιλογή που λαμβάνεται μέσα σε ελάχιστα δευτερόλεπτα. Για τον Μάλκολμ Τίμπρελ, έναν 70χρονο Βρετανό που ζούσε μόνιμα στην ισπανική Ανδαλουσία, η απόφαση να επιστρέψει στο σπίτι για να σώσει τις δύο γάτες του ήταν εκείνη που, όπως όλα δείχνουν, του χάρισε τη ζωή. Για τη σύζυγό του και μια ομάδα φίλων και γειτόνων, το ίδιο χρονικό διάστημα αποδείχθηκε μοιραίο.
Η μικρή κοινότητα του Μπεδάρ, στην επαρχία της Αλμερίας, μετατράπηκε το βράδυ της περασμένης Πέμπτης σε σκηνικό ολοκληρωτικής καταστροφής, όταν μία εξαιρετικά επιθετική δασική πυρκαγιά σάρωσε την περιοχή με ταχύτητα που, σύμφωνα με τις μαρτυρίες, δεν άφηνε ουσιαστικά κανένα περιθώριο αντίδρασης. Οι ισπανικές αρχές συνεχίζουν την επιχείρηση ταυτοποίησης των θυμάτων, ενώ οι νεκροί ανέρχονται τουλάχιστον σε δεκατρείς, ανάμεσά τους και αρκετοί Βρετανοί υπήκοοι.
Μέχρι πριν από λίγα λεπτά, ο Μάλκολμ Τίμπρελ και η 69χρονη σύζυγός του, Ανέτ Κίλγκορ, βρίσκονταν μαζί, επιχειρώντας να εγκαταλείψουν την περιοχή με αυτοκίνητο, όπως δεκάδες ακόμη κάτοικοι. Η εικόνα, ωστόσο, μεταβλήθηκε με ασύλληπτη ταχύτητα. Καθώς οι φλόγες πλησίαζαν ανεξέλεγκτα, ο ίδιος αποφάσισε να επιστρέψει στην κατοικία τους για να διασώσει τις δύο γάτες τους, τον Τσάρλι και τη Λίλι. Η καθυστέρηση αυτή αποδείχθηκε καθοριστική.
«Ήταν κάτι που δεν θα μπορούσες ποτέ να φανταστείς»: Το βάρος της επιβίωσης
«Δεν είχαν καμία πιθανότητα»: Η ταχύτητα της φωτιάς που ξεπέρασε την ανθρώπινη προσπάθεια
Όταν επέστρεψε στο σημείο όπου βρίσκονταν οι υπόλοιποι, διαπίστωσε ότι η σύζυγός του και οι γείτονες είχαν ήδη εγκαταλείψει τα οχήματά τους, πιστεύοντας ότι η διαφυγή πεζή θα ήταν ασφαλέστερη από την παραμονή μέσα στα αυτοκίνητα.
Μιλώντας στο BBC, ο Τίμπρελ περιέγραψε τη στιγμή κατά την οποία συνειδητοποίησε ότι οι επιλογές τους είχαν πλέον χωρίσει οριστικά. «Η σύζυγός μου και οι άλλοι επτά φίλοι και γείτονές μας , παρά το γεγονός ότι τους φώναζα να μην το κάνουν, αποφάσισαν ότι ο μόνος ασφαλής τρόπος ήταν να περάσουν πεζοί μπροστά από το μέτωπο της φωτιάς.» Η φράση που ακολούθησε δεν αποτελεί απλώς περιγραφή των γεγονότων, αλλά συμπυκνώνει τη σκληρή αριθμητική μιας πυρκαγιάς που κινούνταν ταχύτερα από οποιαδήποτε ανθρώπινη προσπάθεια διαφυγής. «Αργότερα έμαθα ότι το μέτωπο της πυρκαγιάς κινούνταν με ταχύτητα μεγαλύτερη των 20 χιλιομέτρων την ώρα. Δεν είχαν καμία πιθανότητα.»
Σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, αρκετοί από όσους εγκατέλειψαν τα οχήματά τους εντοπίστηκαν αργότερα νεκροί σε μονοπάτι κοντά στην κατοικία του ζευγαριού. Οι αρχές δεν έχουν ακόμη ολοκληρώσει την ταυτοποίηση όλων των σορών μέσω γενετικού υλικού, διαδικασία που εξελίσσεται με ιδιαίτερη προσοχή λόγω της έκτασης των καταστροφών. Ο ίδιος, αντιλαμβανόμενος ότι δεν υπήρχε πλέον ασφαλής οδός διαφυγής, πήρε μία δεύτερη απόφαση. Αναζήτησε καταφύγιο μέσα σε ένα από τα εγκαταλελειμμένα αυτοκίνητα. Τέσσερα από τα έξι οχήματα, όπως είπε, τυλίχθηκαν σχεδόν αμέσως στις φλόγες και καταστράφηκαν ολοσχερώς μπροστά στα μάτια του. Το αυτοκίνητο μέσα στο οποίο βρισκόταν ο ίδιος, για λόγους που ακόμη δεν μπορεί να εξηγήσει, άντεξε στη θερμική καταπόνηση μέχρι να περάσει το κύριο μέτωπο της πυρκαγιάς. Λίγη ώρα αργότερα διασώθηκε από πυροσβέστες.
Η προσωπική του μαρτυρία αποτυπώνει όχι μόνο το μέγεθος της καταστροφής αλλά και το ψυχολογικό βάρος της επιβίωσης, όταν αυτή συνοδεύεται από την απώλεια σχεδόν όλων των ανθρώπων που βρίσκονταν δίπλα σου. «Είναι κάτι που δεν θα μπορούσες ποτέ να φανταστείς ότι μπορεί να συμβεί. Και όταν συμβαίνει, κι εσύ είσαι ο μοναδικός επιζών σε μια τέτοια κατάσταση, τι μπορείς να κάνεις; Τώρα απλώς περιμένουμε την ταυτοποίηση μέσω DNA και μετά από αυτό πιθανότατα θα καταρρεύσω.»
Η αναμονή αυτή, περισσότερο από μια διοικητική διαδικασία, αποτελεί για τον ίδιο την τελευταία πράξη μιας τραγωδίας που ακόμη δεν έχει αποκτήσει οριστικό επίλογο. Μιλώντας για τη γυναίκα με την οποία μοιράστηκε τη ζωή του, απέφυγε τις μεγάλες διατυπώσεις. Την περιέγραψε ως έναν χαρούμενο και εξωστρεφή άνθρωπο, προσθέτοντας ότι είχαν ζήσει μαζί «μια καταπληκτική ζωή», μια λιτή φράση που αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μέσα στο περιβάλλον της απόλυτης απώλειας.
Στο μεταξύ, οι ισπανικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ο αριθμός των επιβεβαιωμένων Βρετανών θυμάτων αυξήθηκε στους πέντε, μεταξύ των οποίων και μία 93χρονη γυναίκα που υπέκυψε στα τραύματά της στο νοσοκομείο. Ανάμεσα στους ταυτοποιημένους βρίσκονται επίσης οι Βρετανοί Πιτ και Φραν Γκίλαμ, ενώ θύματα της πυρκαγιάς έχουν αναγνωριστεί ακόμη ένας Γάλλος, ένας Βέλγος και ένας Ισπανός πολίτης. Οι αρχές διόρθωσαν επίσης προηγούμενη ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία μία από τις νεκρές είχε αμερικανική υπηκοότητα, διευκρινίζοντας ότι επρόκειτο τελικά για Βρετανίδα. Φωτογραφίες από την περιοχή αποτυπώνουν τη βιαιότητα του φαινομένου με τρόπο που οι αριθμοί αδυνατούν να μεταφέρουν. Καμένα αυτοκίνητα παραμένουν ακινητοποιημένα πάνω σε χωμάτινους δρόμους, περικυκλωμένα από στάχτη και απανθρακωμένη βλάστηση, εκεί όπου οι κάτοικοι πίστεψαν ότι είχαν ακόμη χρόνο να ξεφύγουν.
Η επιστημονική διερεύνηση θα αποσαφηνίσει τις ακριβείς συνθήκες υπό τις οποίες εξελίχθηκε η πυρκαγιά και την αλληλουχία των γεγονότων. Εκείνο που δύσκολα θα μπορέσει να εξηγήσει, όμως, είναι το παράδοξο που συνοδεύει σχεδόν κάθε μεγάλη φυσική καταστροφή: πώς μια απόφαση διάρκειας λίγων δευτερολέπτων μπορεί να διαχωρίσει εκείνους που θα αφηγούνται την ιστορία από εκείνους που δεν θα έχουν ποτέ την ευκαιρία να το κάνουν.
