Κώστας Σαμαράς
Η επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα στην ενεργό πολιτική δημιουργεί νέα δεδομένα στο ελληνικό πολιτικό σκηνικό. Ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί να επανασυστήσει το πολιτικό του προφίλ και να δημιουργήσει έναν νέο κομματικό φορέα, έχοντας απέναντί του ένα ιδιαίτερα απαιτητικό εκλογικό περιβάλλον.
Το βασικό ερώτημα είναι αν ο Τσίπρας μπορεί να μετατρέψει την προσωπική του απήχηση σε πολιτική δυναμική και να διεκδικήσει ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο.
Το νέο πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα
Η νέα πολιτική προσπάθεια του πρώην πρωθυπουργού αποτελεί το επόμενο βήμα μιας ευρύτερης διαδικασίας πολιτικού rebranding. Μετά τη δημιουργία του ινστιτούτου που φέρει το όνομά του και την παρουσίαση της δικής του πολιτικής αφήγησης για την περίοδο του 2015, ο Τσίπρας προχωρά στη δημιουργία νέου κόμματος.
Η επιλογή της ονομασίας «Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη», με το ακρωνύμιο ΕΛ.Α.Σ., σηματοδοτεί την προσπάθεια συνδυασμού διαφορετικών πολιτικών αναφορών.
Από τη μία πλευρά παραμένει εμφανές το αριστερό και προοδευτικό πολιτικό στοιχείο που συνοδεύει τον Τσίπρα εδώ και χρόνια. Από την άλλη, η νέα στρατηγική φαίνεται να επιχειρεί άνοιγμα προς το κέντρο, με έμφαση σε έναν διαφορετικό τύπο πατριωτισμού και σε ένα ευρύτερο εκλογικό ακροατήριο.
Το δύσκολο στοίχημα είναι η ισορροπία. Ένα κόμμα που θέλει να απευθυνθεί στο πολιτικό κέντρο χρειάζεται ταυτόχρονα να διατηρήσει μια σαφή πολιτική ταυτότητα.
Η μάχη με τη Νέα Δημοκρατία
Ένα σημαντικό κομμάτι της νέας στρατηγικής αναμένεται να αφορά την αντιπαράθεση με τη Νέα Δημοκρατία και τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Ο Τσίπρας έχει πλέον απέναντί του μια πολιτική δύναμη που έχει εδραιώσει την παρουσία της στον χώρο της κεντροδεξιάς και διαθέτει σημαντική κυβερνητική εμπειρία.
Το ερώτημα είναι αν ο πρώην πρωθυπουργός θα επιλέξει μια έντονα αντιπολιτευτική και αντιδεξιά ρητορική ή αν θα επιχειρήσει να παρουσιάσει ένα διαφορετικό πολιτικό μοντέλο, ικανό να προσελκύσει και ψηφοφόρους πέρα από την παραδοσιακή Αριστερά.
Η απάντηση θα φανεί στις κάλπες. Εκεί θα κριθεί αν το νέο κόμμα μπορεί να μετατραπεί από προσωπικό εγχείρημα του Τσίπρα σε πραγματική πολιτική δύναμη.
Μπορεί ο Τσίπρας να κερδίσει το «πολιτικό παιχνίδι»;
Η ποδοσφαιρική εικόνα της Μπαρτσελόνα και του περίφημου «τίκι-τάκα» μπορεί να λειτουργήσει ως μεταφορά για τη νέα πολιτική στρατηγική του Τσίπρα.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς η επίθεση στον αντίπαλο. Είναι η διαρκής κατοχή της πολιτικής ατζέντας, η δημιουργία πειστικών προτάσεων και η δυνατότητα να μεταφερθεί η συζήτηση σε πεδία όπου το νέο κόμμα θα έχει πλεονέκτημα.
Παράλληλα, η νέα πολιτική ομάδα θα χρειαστεί πρόσωπα με ισχυρή παρουσία και σαφή πολιτικό λόγο. Η προσωπική ακτινοβολία του αρχηγού από μόνη της δεν αρκεί για μια εκλογική αναμέτρηση.
Ένα δύσκολο ελληνικό πολιτικό περιβάλλον
Το σημερινό ελληνικό πολιτικό σκηνικό δεν είναι εύκολο για κανένα νέο κόμμα.
Η οικονομική κρίση της προηγούμενης δεκαετίας έχει αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στην κοινωνία, ενώ η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους πολιτικούς θεσμούς παραμένει περιορισμένη.
Ιδιαίτερα οι νεότερες γενιές αντιμετωπίζουν ζητήματα όπως η ανισότητα ευκαιριών, το κόστος ζωής, η πρόσβαση στη στέγη και η εργασιακή ανασφάλεια.
Αυτές οι κοινωνικές πιέσεις δημιουργούν ένα σημαντικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Παράλληλα όμως αυξάνουν και τις απαιτήσεις από κάθε νέο πολιτικό εγχείρημα.
Το κόμμα του Τσίπρα δεν θα διαθέτει το πλεονέκτημα που έχει μια κυβέρνηση. Δεν θα μπορεί να βασιστεί σε κυβερνητικές πρωτοβουλίες και οικονομικές παρεμβάσεις. Θα πρέπει να πείσει κυρίως μέσα από πρόγραμμα, πρόσωπα και πολιτικό μήνυμα.
Το μεγάλο στοίχημα της Κεντροαριστεράς
Ιδιαίτερη σημασία θα έχει η μάχη στον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς.
Το νέο κόμμα θα βρεθεί αντιμέτωπο όχι μόνο με τη Νέα Δημοκρατία αλλά και με τις υπόλοιπες δυνάμεις της αντιπολίτευσης. Το ΠΑΣΟΚ αποτελεί έναν από τους βασικούς ανταγωνιστές για την προσέλκυση ψηφοφόρων που κινούνται στον προοδευτικό χώρο.
Για τον Τσίπρα, επομένως, η πρόκληση είναι διπλή: να αυξήσει τη δύναμη του δικού του κόμματος και ταυτόχρονα να περιορίσει την επιρροή των υπόλοιπων κομμάτων που διεκδικούν τον ίδιο πολιτικό χώρο.
Οι πρώτες δημοσκοπικές ενδείξεις, σύμφωνα με το αρχικό άρθρο, αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο η ΕΛ.Α.Σ. να διεκδικήσει υψηλή θέση στην κατάταξη. Ωστόσο, η πραγματική εικόνα θα αποτυπωθεί μόνο όταν υπάρξει εκλογική αναμέτρηση.
Τα λάθη του παρελθόντος παραμένουν
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσει ο Αλέξης Τσίπρας είναι η πολιτική κληρονομιά της κυβέρνησής του.
Η περίοδος του 2015 εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τον ίδιο και τους πολιτικούς του αντιπάλους. Η διαχείριση της κρίσης, η διαπραγμάτευση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και το δημοψήφισμα έχουν αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στην πολιτική του εικόνα.
Ο Τσίπρας επιχειρεί σήμερα να παρουσιάσει μια πιο ώριμη και λιγότερο συγκρουσιακή εκδοχή του πολιτικού του εαυτού.
Το ερώτημα είναι αν οι ψηφοφόροι θα θεωρήσουν ότι έχει πραγματικά αλλάξει πολιτικά ή ότι απλώς έχει βελτιώσει τον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζει τις προηγούμενες επιλογές του.
Το διεθνές περιβάλλον δεν είναι εύκολο
Η επιστροφή του Τσίπρα πραγματοποιείται σε μια Ευρώπη όπου οι παραδοσιακές δυνάμεις της Κεντροαριστεράς και της Ριζοσπαστικής Αριστεράς αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες.
Σε αρκετές μεγάλες ευρωπαϊκές χώρες, τα σοσιαλδημοκρατικά κόμματα έχουν χάσει μέρος της παλιάς τους επιρροής, ενώ παράλληλα ενισχύονται πολιτικές δυνάμεις στα δεξιά του πολιτικού φάσματος.
Η άνοδος της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, οι οικονομικές ανισότητες, η μετανάστευση, η ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές ανακατατάξεις δημιουργούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον.
Δεν υπάρχει, επομένως, ένα ξεκάθαρο ευρωπαϊκό μοντέλο το οποίο θα μπορούσε να αντιγράψει αυτούσιο ο Τσίπρας.
Η επιστροφή θα κριθεί από την ομάδα και το μήνυμα
Η προσωπική δημοφιλία και η αναγνωρισιμότητα του Αλέξη Τσίπρα αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα. Έχει ήδη κυβερνήσει τη χώρα, διαθέτει μεγάλη πολιτική εμπειρία και εξακολουθεί να διατηρεί ισχυρή παρουσία σε συγκεκριμένα κοινωνικά ακροατήρια.
Ωστόσο, αυτά δεν αρκούν για μια πολιτική επιστροφή.
Το νέο κόμμα χρειάζεται σαφή πολιτική ταυτότητα, πειστικό πρόγραμμα, ισχυρά στελέχη και συγκεκριμένο μήνυμα. Κυρίως, θα πρέπει να απαντήσει σε προβλήματα που απασχολούν την καθημερινότητα των πολιτών και όχι μόνο να οικοδομήσει την πολιτική του ταυτότητα πάνω στην αντιπαράθεση με τη Νέα Δημοκρατία.
Μπορεί τελικά να κερδίσει ξανά;
Η απάντηση παραμένει ανοιχτή.
Ο Αλέξης Τσίπρας διαθέτει αρκετά από τα στοιχεία που χρειάζεται ένας πολιτικός για να επιστρέψει: αναγνωρισιμότητα, εμπειρία, προσωπική απήχηση και πολιτικό ακροατήριο.
Την ίδια στιγμή, όμως, αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις. Το παρελθόν του, ο ανταγωνισμός στην Κεντροαριστερά, η πιθανή συσπείρωση της Νέας Δημοκρατίας και η δυσπιστία των πολιτών απέναντι στην πολιτική αποτελούν σοβαρά εμπόδια.
Το πραγματικό στοίχημα, λοιπόν, δεν είναι απλώς αν ο Τσίπρας μπορεί να επιστρέψει. Είναι αν μπορεί να επιστρέψει διαφορετικός από τον πολιτικό που άφησε πίσω του το 2019.
Οι κάλπες θα είναι αυτές που τελικά θα δώσουν την απάντηση.
