Κώστας Σαμαράς
Ο πρόωρος χαμός της Γωγώς Μαστροκώστα σε ηλικία μόλις 56 ετών βύθισε σε βαρύ πένθος την ελληνική showbiz και προκάλεσε ρίγη συγκίνησης στο πανελλήνιο. Η εκρηκτική παρουσιάστρια και επιχειρηματίας, που στο παρελθόν είχε βγει νικήτρια από μια σκληρή μάχη με τον καρκίνο του μαστού, βρέθηκε τα τελευταία χρόνια αντιμέτωπη με μια νέα, εξαιρετικά επιθετική και σπάνια μορφή καρκίνου στο αίμα, τη λευχαιμία.
Όπως αποκάλυψε ο Γιώργος Λιάγκας μέσα από την εκπομπή «Το Πρωινό» του ΑΝΤ1, η κατάσταση της υγείας της επιδεινώθηκε ραγδαία τους τελευταίους μήνες μετά από μια εξειδικευμένη μεταμόσχευση, καθώς ο οργανισμός της απέρριψε το μόσχευμα, οδηγώντας την στο μοιραίο low ξημερώματα στον «Ευαγγελισμό». Με αφορμή αυτή την τραγική απώλεια, έρχεται ξανά στο προσκήνιο η ανάγκη να κατανοήσουμε τι ακριβώς είναι η λευχαιμία, ποιοι είναι οι τύποι της, ποια τα ύπουλα συμπτώματα που πρέπει να μας κινητοποιήσουν και ποιες οι σύγχρονες θεραπείες.
Τι είναι η Λευχαιμία και πώς αναπτύσσεται;
Η λευχαιμία είναι ένας γενικός όρος που περιγράφει τον καρκίνο των κυττάρων του αίματος και του μυελού των οστών (του σπογγώδους ιστού στο εσωτερικό των οστών όπου παράγεται το αίμα). Στην ουσία, πρόκειται για μια κακοήθη νόσο του αιμοποιητικού συστήματος.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο μυελός των οστών παράγει λευκά αιμοσφαίρια, τα οποία προστατεύουν τον οργανισμό από λοιμώξεις. Στη λευχαιμία, όμως, ο μυελός αρχίζει να παράγει ανεξέλεγκτα μη φυσιολογικά (καρκινικά) λευκά αιμοσφαίρια, τα οποία ονομάζονται λευχαιμικά κύτταρα ή βλάστες. Αυτά τα κύτταρα δεν λειτουργούν σωστά και, καθώς πολλαπλασιάζονται ραγδαία, «εκτοπίζουν» τα υγιή κύτταρα του αίματος (ερυθρά αιμοσφαίρια, υγιή λευκά και αιμοπετάλια), με αποτέλεσμα ο οργανισμός να αδυνατεί να καταπολεμήσει τις λοιμώξεις ή να ελέγξει τις αιμορραγίες.
Οι 4 βασικοί τύποι της νόσου
Η λευχαιμία ταξινομείται με βάση το πόσο γρήγορα εξελίσσεται (οξεία ή χρόνια) και το είδος των κυττάρων που προσβάλλει (μυελογενής ή λεμφογενής):
Οξεία Μυελογενής Λευχαιμία (ΟΜΛ): Εμφανίζεται τόσο σε ενήλικες όσο και σε παιδιά. Εξελίσσεται ταχύτατα και απαιτεί άμεση, επιθετική θεραπεία.
Οξεία Λεμφοβλαστική Λευχαιμία (ΟΛΛ): Είναι ο πιο κοινός τύπος καρκίνου στα μικρά παιδιά, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε ενήλικες.
Χρόνια Μυελογενής Λευχαιμία (ΧΜΛ): Προσβάλλει κυρίως ενήλικες. Μπορεί να παραμείνει ασυμπτωματική για μήνες ή χρόνια προτού εισέλθει σε μια πιο επιθετική φάση.
Χρόνια Λεμφοκυτταρική Λευχαιμία (ΧΛΛ): Η πιο κοινή χρόνια λευχαιμία στους ενήλικες (συχνά σε άτομα άνω των 55 ετών), η οποία εξελίσσεται πολύ αργά.
Τα ύπουλα συμπτώματα: Πότε πρέπει να επισκεφθείτε γιατρό;
Στα αρχικά στάδια, ιδιαίτερα στις χρόνιες μορφές, τα συμπτώματα της λευχαιμίας μπορεί να είναι εξαιρετικά ήπια ή να θυμίζουν μια απλή ίωση ή γρίπη. Ωστόσο, καθώς η νόσος προχωρά, εμφανίζονται τα εξής σημάδια:
Εύκολη κόπωση, ατονία και ωχρότητα (λόγω της αναιμίας από τη μείωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων).
Συχνές ή επίμονες λοιμώξεις και ανεξήγητος πυρετός ή ρίγη.
Εύκολες μώλωπες (μελανιές), αιμορραγίες από τα ούλα ή τη μύτη και μικροσκοπικές κόκκινες κηλίδες στο δέρμα (πετέχειες), λόγω της έλλειψης αιμοπεταλίων.
Αδικαιολόγητη και απότομη απώλεια βάρους και μείωση της όρεξης.
Διογκωμένοι λεμφαδένες (στο λαιμό, τις μασχάλες ή τη βουβωνική χώρα), καθώς και διόγκωση του ήπατος ή του σπλήνα, που προκαλεί αίσθημα βάρους στην κοιλιά.
Πόνος στα οστά ή στις αρθρώσεις.
Έντονη νυχτερινή εφίδρωση.
Οι σύγχρονες θεραπευτικές μέθοδοι και η «μάχη» της μεταμόσχευσης
Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται από τον τύπο της λευχαιμίας, την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του ασθενούς. Οι βασικοί πυλώνες αντιμετώπισης περιλαμβάνουν:
Χημειοθεραπεία: Η κύρια θεραπευτική μέθοδος, η οποία χρησιμοποιεί ισχυρά φάρμακα για την εξολόθρευση των καρκινικών κυττάρων.
Στοχευμένη θεραπεία: Σύγχρονα φάρμακα που επιτίθενται σε συγκεκριμένα τρωτά σημεία των καρκινικών κυττάρων, εμποδίζοντας τον πολλαπλασιάσμό τους χωρίς να βλάπτουν τα υγιή κύτταρα.
Ανοσοθεραπεία: Θεραπείες που βοηθούν το ίδιο το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς να αναγνωρίσει και να καταστρέψει τη λευχαιμία.
Μεταμόσχευση Μυελού των Οστών (ή Βλαστοκυττάρων): Πρόκειται για την αντικατάσταση του νοσούντος μυελού με υγιή κύτταρα (είτε από δότη είτε, σπανιότερα, από τον ίδιο τον ασθενή), αφού πρώτα έχει προηγηθεί υψηλή δόση χημειοθεραπείας.
Η μεταμόσχευση αποτελεί σε πολλές περιπτώσεις την έσχατη ή τη μοναδική ελπίδα για πλήρη ίαση, ωστόσο κρύβει σοβαρούς κινδύνους, όπως η απόρριψη του μοσχεύματος ή η νόσος του μοσχεύματος κατά του ξενιστή (GvHD). Σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως συνέβη δυστυχώς και στην τραγική περίπτωση της Γωγώς Μαστροκώστα, ο οργανισμός αναγνωρίζει τα νέα κύτταρα ως «εχθρό» και τα πολεμά, εξασθενώντας δραματικά την υγεία του ασθενούς.
Η επιστήμη κάνει καθημερινά άλματα στην αντιμετώπιση των αιματολογικών καρκίνων, όμως η έγκαιρη διάγνωση μέσω των τακτικών εξετάσεων αίματος παραμένει το ισχυρότερο όπλο για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου.
