Πέγκυ Σκουλού
Ένα σπάνιο ουράνιο φαινόμενο σημειώνεται σήμερα, Τετάρτη 12 Αυγούστου, καθώς η Σελήνη περνά μπροστά από τον Ήλιο, προκαλώντας ολική έκλειψη σε συγκεκριμένες περιοχές της Ευρώπης. Η ζώνη της ολικότητας θα διασχίσει τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, τη βόρεια Ισπανία και το βορειοανατολικό άκρο της Πορτογαλίας, ενώ σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης θα είναι ορατή μια βαθιά μερική έκλειψη.
Για την Ελλάδα, ωστόσο, το θέαμα θα είναι ιδιαίτερα περιορισμένο, καθώς η χώρα βρίσκεται σχεδόν στο όριο της περιοχής από την οποία μπορεί να παρατηρηθεί το φαινόμενο.
Πώς δημιουργείται μια ηλιακή έκλειψη
Η ηλιακή έκλειψη συμβαίνει όταν η Σελήνη βρεθεί ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, με αποτέλεσμα η σκιά της να πέσει πάνω στη Γη.
Ανάλογα με το ποσοστό του ηλιακού δίσκου που καλύπτεται, η έκλειψη χαρακτηρίζεται ως ολική ή μερική. Στην ολική έκλειψη, η Σελήνη καλύπτει πλήρως τον Ήλιο για τους παρατηρητές που βρίσκονται μέσα στη στενή ζώνη της πλήρους σκιάς. Όταν καλύπτεται μόνο ένα μέρος του Ήλιου, πρόκειται για μερική έκλειψη.
Για να πραγματοποιηθεί ολική έκλειψη απαιτείται εξαιρετικά ακριβής ευθυγράμμιση της Γης, της Σελήνης και του Ήλιου. Η κλίση της τροχιάς της Σελήνης γύρω από τη Γη είναι ο λόγος που το φαινόμενο δεν παρατηρείται σε κάθε νέα Σελήνη.
Το είδος της έκλειψης που μπορεί να δει κάποιος εξαρτάται από την ακριβή γεωγραφική του θέση, καθώς η περιοχή από την οποία είναι ορατή η ολικότητα είναι ιδιαίτερα περιορισμένη.
Τι θα δούμε από την Ελλάδα
Η σημερινή έκλειψη είναι η πρώτη ολική ηλιακή έκλειψη που θα είναι ορατή από την ηπειρωτική Ευρώπη εδώ και περίπου 20 χρόνια. Στην Ελλάδα, όμως, δεν θα έχουμε εικόνα ολικότητας.
Η έκλειψη θα εμφανιστεί στη χώρα μας μόνο ως πολύ μικρή μερική κάλυψη, κυρίως στα δυτικά και βορειοδυτικά. Σε αρκετές άλλες περιοχές η κάλυψη του Ήλιου θα είναι ελάχιστη, ενώ από την Αθήνα το φαινόμενο δεν θα είναι ορατό.
Στην Κέρκυρα, η έναρξη αναμένεται περίπου στις 20:33, ενώ το μέγιστο της έκλειψης θα σημειωθεί γύρω στις 20:37. Τότε η Σελήνη θα καλύπτει μόλις περίπου 2,35% του ηλιακού δίσκου.
Ακόμη μικρότερο θα είναι το ποσοστό κάλυψης σε Ηγουμενίτσα και Ιωάννινα.
Η ολικότητα στην Ισπανία
Διαφορετική θα είναι η εικόνα στην Ισπανία, όπου αρκετές περιοχές βρίσκονται μέσα στη ζώνη ολικότητας.
Εκεί, η κορύφωση του φαινομένου αναμένεται μεταξύ 20:26 και 20:33 τοπική ώρα, ανάλογα με την ακριβή τοποθεσία, λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου.
Στο Λονδίνο, η μερική έκλειψη θα αρχίσει στις 18:17, θα φτάσει στο μέγιστό της στις 19:13 και θα ολοκληρωθεί στις 20:06. Το ποσοστό κάλυψης θα διαφέρει σημαντικά ανά περιοχή, φτάνοντας περίπου το 96% στην Κορνουάλη, το 93% στη δυτική Σκωτία και το 92% στο Λονδίνο.
Επειδή η έκλειψη θα βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα, όσοι βρίσκονται σε περιοχές όπου θα είναι ορατή θα πρέπει να επιλέξουν ένα σημείο με καθαρό ορίζοντα προς τη δύση, χωρίς κτίρια, δέντρα ή άλλα εμπόδια.
Απαγορεύεται η παρατήρηση του Ήλιου με γυμνά μάτια
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται κατά την παρατήρηση της έκλειψης. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να κοιτάμε απευθείας τον Ήλιο με γυμνά μάτια, ούτε ακόμη και με τα κοινά γυαλιά ηλίου, καθώς η ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει μόνιμες βλάβες στην όραση.
Για την άμεση παρατήρηση χρειάζονται ειδικά γυαλιά έκλειψης, τα οποία διαθέτουν τα κατάλληλα φίλτρα για την επικίνδυνη ηλιακή ακτινοβολία.
Υπάρχει επίσης η δυνατότητα έμμεσης παρατήρησης. Μία απλή μέθοδος είναι η χρήση ενός αντικειμένου με μικρές οπές, όπως ένα σουρωτήρι, ώστε το ηλιακό φως να προβληθεί πάνω σε λευκό χαρτί ή άλλη επιφάνεια. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρέπει να κοιτάζει κανείς απευθείας τον Ήλιο.
Εφόσον οι καιρικές συνθήκες το επιτρέψουν, η Σελήνη θα αρχίσει σταδιακά να καλύπτει τον ηλιακό δίσκο. Στις περιοχές με τη μεγαλύτερη κάλυψη θα απομείνει για λίγο μόνο ένα λεπτό φωτεινό τμήμα, πριν ο Ήλιος αρχίσει να εμφανίζεται και πάλι σταδιακά.
Γιατί η έκλειψη ενδιαφέρει τους επιστήμονες
Πέρα από το εντυπωσιακό θέαμα, οι ηλιακές εκλείψεις προσφέρουν στους επιστήμονες μία σημαντική ευκαιρία για τη μελέτη της εξωτερικής ατμόσφαιρας του Ήλιου, γνωστής ως ηλιακή κορώνα.
Κατά τη διάρκεια μιας έκλειψης μπορούν να συγκεντρωθούν στοιχεία σχετικά με τη χημική σύσταση της ηλιακής ατμόσφαιρας, αλλά και για τις μεταβολές της σε σχέση με την ηλιακή δραστηριότητα και τον 11ετή κύκλο των ηλιακών κηλίδων.
Οι ηλιακές εκλείψεις έχουν συμβάλει και σε σημαντικές επιστημονικές ανακαλύψεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η έκλειψη του 1919, όταν επιστημονικές αποστολές παρατήρησαν άστρα και πλανήτες κοντά στον Ήλιο. Τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν συνέβαλαν στην επιβεβαίωση προβλέψεων της Γενικής Θεωρίας της Σχετικότητας του Άλμπερτ Αϊνστάιν.
Η έκλειψη και οι Περσείδες
Το σημερινό ουράνιο θέαμα δεν είναι το μοναδικό που μπορούν να απολαύσουν οι λάτρεις της αστρονομίας αυτές τις ημέρες.
Οι Περσείδες, μία από τις πιο εντυπωσιακές βροχές διαττόντων του καλοκαιριού, αναμένεται να φτάσουν στο αποκορύφωμά τους τη νύχτα της 12ης προς 13η Αυγούστου.
Έτσι, όσοι παραμείνουν έξω μετά την έκλειψη και έχουν καθαρό ουρανό θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν και το δεύτερο σημαντικό αστρονομικό φαινόμενο των ημερών.
