Πέγκυ Σκουλού
Η ξαφνική και τραγική απώλεια του γνωστού μοντέλου και σχεδιάστριας Σαχάρα Ρέι σε ηλικία μόλις 34 ετών έχει βυθίσει στο πένθος τη διεθνή showbiz. Πέρα από τα ερωτήματα που περιβάλλουν τις τελευταίες της στιγμές, το φως της δημοσιότητας στρέφεται ξανά σε μια από τις πιο μυστηριώδεις, επώδυνες και απειλητικές για τη ζωή ασθένειες: το σύνδρομο Guillain-Barré (Γκιγιέν – Μπαρέ). Ο σοβαρός κλονισμός της υγείας της, τον οποίο η ίδια είχε μοιραστεί ανοιχτά με τους ακολούθους της τα τελευταία χρόνια, ξεκίνησε μετά από ένα βαρύ αυτοκινητιστικό ατύχημα, ενεργοποιώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση στον οργανισμό της που την άφησε μερικώς παράλυτη και τελικά οδήγησε στην τραγική της κατάληξη.
Τι ακριβώς είναι όμως αυτή η σπάνια πάθηση; Πώς εκδηλώνεται, ποια είναι τα ύπουλα συμπτώματά της και γιατί μπορεί να γίνει θανατηφόρα;
Τι είναι το σύνδρομο Guillain-Barré; Η επίθεση του ίδιου του ανοσοποιητικού στα νεύρα
Το σύνδρομο Guillain–Barré αποτελεί μια σπάνια, σοβαρή και αυτοάνοση νευρολογική διαταραχή. Σε μια φυσιολογική κατάσταση, το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου λειτουργεί ως ασπίδα, επιτιθέμενο σε ιούς, βακτήρια και ξένους εισβολείς. Ωστόσο, στην περίπτωση αυτού του συνδρόμου, συμβαίνει μια δραματική ανατροπή: το ανοσοποιητικό σύστημα «μπερδεύεται» και εξαπολύει λανθασμένη επίθεση εναντίον του ίδιου του περιφερειακού νευρικού συστήματος.
Το περιφερειακό νευρικό σύστημα είναι το τεράστιο δίκτυο επικοινωνίας που συνδέει τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό με ολόκληρο το υπόλοιπο σώμα (μύες, όργανα, άκρα). Στις περισσότερες περιπτώσεις του συνδρόμου, το ανοσοποιητικό καταστρέφει τη μυελίνη –την προστατευτική «μόνωση» δηλαδή που περιβάλλει τις νευρικές ίνες– ή ακόμη και τις ίδιες τις αποβάθρες των νεύρων. Ως αποτέλεσμα, τα νεύρα αδυνατούν να μεταδώσουν σωστά τα ηλεκτρικά σήματα από και προς τον εγκέφαλο, με συνέπεια οι μύες να χάνουν την ικανότητα να ανταποκριθούν στις εντολές, οδηγώντας σε προοδευτική μυϊκή αδυναμία, μούδιασμα ή ακόμη και πλήρη παράλυση.
Τα πρώτα ύπουλα συμπτώματα: Πώς ξεκινά η καταστροφή;
Η εμφάνιση του συνδρόμου Guillain-Barré χαρακτηρίζεται από έναν ιδιαίτερα ύπουλο και ταχύ ρυθμό. Συνήθως, όλα ξεκινούν με αδιευκρίνιστα, ήπια συμπτώματα που εύκολα μπορούν να παραβλεφθούν ή να αποδοθούν σε απλή κόπωση. Τα συνηθέστερα προειδοποιητικά σημάδια περιλαμβάνουν:
- Αίσθημα μυρμηγκιάσματος και τσιμπημάτων (παραισθησίες), τα οποία αρχικά κάνουν την εμφάνισή τους στα δάχτυλα των ποδιών και των χεριών.
- Αδυναμία στα κάτω άκρα, η οποία σταδιακά εξαπλώνεται προς τα πάνω, επηρεάζοντας τους μηρούς, τον κορμό και τα χέρια.
- Απώλεια των αντανακλαστικών, γεγονός που διαπιστώνεται κατά την κλινική εξέταση από νευρολόγο.
- Έντονος, διαπεραστικός πόνος στους μύες, ο οποίος συχνά περιγράφεται από τους ασθενείς ως βαθύς, κράμπες ή αίσθημα καύσου, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Το πιο τρομακτικό χαρακτηριστικό της νόσου είναι η ταχύτητα εξάπλωσής της. Σε διάστημα λίγων ημερών ή ακόμη και ωρών, η αδυναμία μπορεί να μετατραπεί σε σοβαρή παράλυση, καθιστώντας αδύνατη την όρθια στάση, το περπάτημα, ακόμη και την εκτέλεση βασικών καθημερινών κινήσεων – μια σκληρή πραγματικότητα που βίωσε προσωπικά η Σαχάρα Ρέι, η οποία είχε δηλώσει χαρακτηριστικά σε βίντεό της ότι είχε μείνει προσωρινά παράλυτη από τα πάνω μέρη των μηρών μέχρι τα πόδια της.
Οι σοβαρότεροι κίνδυνοι: Όταν η παράλυση απειλεί την αναπνοή
Αν η αυτοάνοση επίθεση συνεχιστεί και επεκταθεί προς τα πάνω, το σύνδρομο μπορεί να γίνει θανάσιμο. Στις πιο βαριές μορφές της νόσου, η μυϊκή αδυναμία προσβάλλει τους αναπνευστικούς μυς (όπως το διάφραγμα και τους μεσοπλεύριους μύες). Όταν αυτοί οι μύες παραλύσουν, ο ασθενής χάνει την ικανότητα να αναπνεύσει αυτόνομα και απαιτείται άμεση διασωλήνωση και μηχανική υποστήριξη της αναπνοής σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ).
Επιπλέον, το σύνδρομο μπορεί να επηρεάσει το αυτόνομο νευρικό σύστημα, το οποίο ελέγχει ακούσιες λειτουργίες του οργανισμού. Αυτό μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνες διακυμάνσεις στην αρτηριακή πίεση, σοβαρές αρρυθμίες στην καρδιά, προβλήματα στην ούρηση και διαταραχές της θερμοκρασίας του σώματος.
Τι προκαλεί το σύνδρομο Guillain-Barré;
Παρότι το σύνδρομο θεωρείται «ιδιοπαθές» με την έννοια ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία, γνωρίζουμε ότι στις περισσότερες περιπτώσεις πυροδοτείται από μια προηγούμενη λοίμωξη. Περίπου στα δύο τρίτα των ασθενών καταγράφεται ιστορικό ιογενούς ή βακτηριακής λοίμωξης λίγες εβδομάδες πριν την εμφάνιση των νευρολογικών συμπτωμάτων.
Συνηθισμένοι «ένοχοι» είναι:
- Η λοίμωξη από το βακτήριο Campylobacter jejuni (που προκαλεί γαστρεντερίτιδα, συχνά από μολυσμένα τρόφιμα).
- Λοιμώξεις του αναπνευστικού ή γαστρεντερικού από ιούς όπως ο κυτταρομεγαλοϊός (CMV), ο ιός Epstein-Barr (EBV), ακόμη και ιοί της γρίπης ή ο ιός SARS-CoV-2.
Σοβαρό σωματικό τραύμα, χειρουργικές επεμβάσεις ή ατυχήματα (όπως το αυτοκινητιστικό ατύχημα που είχε βιώσει η Σαχάρα Ρέι), τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης, σοκάροντας το ανοσοποιητικό σύστημα και ενεργοποιώντας την αυτοάνοση αντίδραση.
