Κώστας Σαμαράς
Μετρητά: Όριο 10.000 ευρώ από το 2027 και έλεγχος ταυτότητας από τις 3.000 ευρώ – Τι ισχύει στην Ελλάδα
Νέους κανόνες για τις συναλλαγές με μετρητά φέρνει η Ευρωπαϊκή Ένωση από τις 10 Ιουλίου 2027, καθιερώνοντας ανώτατο όριο 10.000 ευρώ στις επαγγελματικές συναλλαγές και πρόσθετες υποχρεώσεις ταυτοποίησης για συγκεκριμένες πληρωμές από 3.000 ευρώ. Ωστόσο, στην Ελλάδα ισχύουν ήδη αυστηρότεροι περιορισμοί, καθώς οι αγορές αξίας 500 ευρώ και άνω από επιχειρήσεις πρέπει να εξοφλούνται με ηλεκτρονικά μέσα.
Οι αλλαγές εντάσσονται στη συνολική ευρωπαϊκή προσπάθεια για την αντιμετώπιση του ξεπλύματος χρήματος και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, με στόχο τον περιορισμό των μεγάλων συναλλαγών που πραγματοποιούνται χωρίς επαρκή δυνατότητα ελέγχου.
Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός 2024/1624 θεσπίζει κοινό πλαίσιο για όλα τα κράτη-μέλη, χωρίς όμως να καταργεί τους αυστηρότερους εθνικούς κανόνες που εφαρμόζονται ήδη.
Τι αλλάζει από τις 10 Ιουλίου 2027
Σύμφωνα με το άρθρο 80 του ευρωπαϊκού κανονισμού, οι επιχειρήσεις και οι επαγγελματίες δεν θα μπορούν να πραγματοποιούν ή να αποδέχονται πληρωμές με μετρητά που υπερβαίνουν τις 10.000 ευρώ για αγαθά ή υπηρεσίες.
Ο περιορισμός αφορά τόσο τις μεμονωμένες συναλλαγές όσο και τις διαδοχικές πληρωμές που συνδέονται μεταξύ τους.
Αυτό σημαίνει ότι η κατάτμηση μιας μεγάλης αγοράς σε μικρότερες πληρωμές δεν επιτρέπει την παράκαμψη του ευρωπαϊκού ορίου.
Παράλληλα, τα κράτη-μέλη διατηρούν το δικαίωμα να εφαρμόζουν χαμηλότερα όρια, εφόσον αυτά προβλέπονται από την εθνική τους νομοθεσία.
Τι ισχύει στην Ελλάδα με το όριο των 500 ευρώ
Για τους Έλληνες καταναλωτές, η σημαντικότερη διευκρίνιση είναι ότι το νέο ευρωπαϊκό όριο των 10.000 ευρώ δεν αντικαθιστά το υφιστάμενο ελληνικό πλαίσιο.
Στην Ελλάδα, οι συναλλαγές καταναλωτών με επιχειρήσεις για αγορές αγαθών ή υπηρεσιών αξίας 500 ευρώ και άνω πρέπει ήδη να εξοφλούνται με ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής, όπως τραπεζικές κάρτες ή τραπεζικές μεταφορές.
Επομένως, ένας καταναλωτής δεν θα μπορεί από το 2027 να αγοράσει ένα προϊόν αξίας 5.000 ευρώ από κατάστημα και να το πληρώσει σε μετρητά, επικαλούμενος το νέο ευρωπαϊκό όριο.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ρητά ότι τα χαμηλότερα εθνικά όρια εξακολουθούν να ισχύουν.
Έλεγχος ταυτότητας για συναλλαγές από 3.000 ευρώ
Μία ακόμη σημαντική πρόβλεψη του νέου κανονισμού αφορά την ταυτοποίηση των συναλλασσομένων.
Το άρθρο 19 προβλέπει ότι οι υπόχρεες επιχειρήσεις και οργανισμοί οφείλουν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να εφαρμόζουν μέτρα ταυτοποίησης για περιστασιακές συναλλαγές με μετρητά αξίας τουλάχιστον 3.000 ευρώ.
Σκοπός είναι να διαπιστώνεται η ταυτότητα του προσώπου που πραγματοποιεί τη συναλλαγή και να ενισχύεται η δυνατότητα εντοπισμού ύποπτων χρηματοοικονομικών κινήσεων.
Ωστόσο, ο κανονισμός προβλέπει εξαίρεση από τη συγκεκριμένη υποχρέωση όταν ένα κράτος-μέλος εφαρμόζει ήδη γενικό όριο πληρωμών με μετρητά 3.000 ευρώ ή χαμηλότερο, με ειδική επιφύλαξη για ορισμένες συναλλαγές μέσω χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Κατά συνέπεια, η πρόβλεψη για τα 3.000 ευρώ δεν σημαίνει ότι θα καθιερωθεί αυτομάτως νέος έλεγχος ταυτότητας σε κάθε ελληνικό κατάστημα για αγορές αυτού του ύψους.
Μπορούν οι πολίτες να κρατούν πάνω από 10.000 ευρώ στο σπίτι;
Ένα από τα βασικότερα ερωτήματα αφορά τη διατήρηση μετρητών από τους πολίτες. Ο νέος ευρωπαϊκός κανονισμός δεν απαγορεύει την κατοχή μετρητών άνω των 10.000 ευρώ στο σπίτι.
Το συγκεκριμένο όριο αφορά πληρωμές για αγαθά και υπηρεσίες και όχι το συνολικό χρηματικό ποσό που μπορεί να κατέχει ένας πολίτης.
Επιπλέον, ο ευρωπαϊκός περιορισμός δεν εφαρμόζεται στις συναλλαγές μεταξύ δύο φυσικών προσώπων που δεν ενεργούν στο πλαίσιο επαγγελματικής ή επιχειρηματικής δραστηριότητας.
Για παράδειγμα, η πώληση ενός προσωπικού μεταχειρισμένου αυτοκινήτου από έναν ιδιώτη σε άλλον δεν υπάγεται αυτομάτως στο ευρωπαϊκό όριο των 10.000 ευρώ. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τυχόν ειδικές διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας.
Τι ισχύει για τις καταθέσεις μετρητών στις τράπεζες
Οι νέοι κανόνες δεν απαγορεύουν ούτε τις καταθέσεις μετρητών άνω των 10.000 ευρώ σε τραπεζικούς λογαριασμούς. Οι καταθέσεις και οι πληρωμές που πραγματοποιούνται σε πιστωτικά ιδρύματα εξαιρούνται από το συγκεκριμένο ανώτατο όριο.
Αυτό δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι οι συναλλαγές πραγματοποιούνται χωρίς ελέγχους. Οι τράπεζες εξακολουθούν να εφαρμόζουν τις υποχρεώσεις ταυτοποίησης πελατών και ελέγχου της προέλευσης χρημάτων, σύμφωνα με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
Γιατί η Ευρωπαϊκή Ένωση περιορίζει τα μετρητά
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να περιορίσει τη δυνατότητα χρησιμοποίησης μεγάλων ποσών μετρητών σε παράνομες οικονομικές δραστηριότητες.
Οι συναλλαγές με φυσικό χρήμα είναι δυσκολότερο να ιχνηλατηθούν σε σύγκριση με τις τραπεζικές και ηλεκτρονικές πληρωμές, γεγονός που μπορεί να διευκολύνει τη διακίνηση χρημάτων άγνωστης προέλευσης.
Με το νέο πλαίσιο επιδιώκεται μεγαλύτερη διαφάνεια στις συναλλαγές και ενιαία αντιμετώπιση των κινδύνων σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι Έλληνες καταναλωτές
Η εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου από τις 10 Ιουλίου 2027 αποτελεί σημαντική αλλαγή για αρκετές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις οποίες επιτρέπονται σήμερα μεγαλύτερες πληρωμές με μετρητά.
Για την Ελλάδα, ωστόσο, η καθημερινότητα των καταναλωτών δεν αναμένεται να αλλάξει ουσιαστικά ως προς το ανώτατο ποσό πληρωμής σε καταστήματα, καθώς εξακολουθεί να ισχύει το αυστηρότερο όριο των 500 ευρώ.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το ευρωπαϊκό όριο των 10.000 ευρώ δεν δίνει στους Έλληνες καταναλωτές τη δυνατότητα να πραγματοποιούν αγορές αυτού του ύψους με μετρητά. Οι υφιστάμενοι εθνικοί περιορισμοί παραμένουν σε ισχύ, ενώ οι νέες ευρωπαϊκές διατάξεις ενισχύουν το κοινό πλαίσιο ελέγχου των μεγάλων συναλλαγών.
